Art. 1051.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1051 KPC określa sposób przymusowego wykonania orzeczeń, w których dłużnik został zobowiązany do zaniechania pewnej czynności albo do nieprzeszkadzania czynnościom wierzyciela. Zgodnie z § 1, jeżeli dłużnik działa wbrew takiemu obowiązkowi, sąd - w którego okręgu dłużnik działał wbrew obowiązkowi - na wniosek wierzyciela, po wysłuchaniu stron i po stwierdzeniu naruszenia, nakłada na dłużnika grzywnę. Przepis wyraźnie przewiduje, że tak samo sąd postąpi w razie dalszego wniosku wierzyciela, co oznacza, że przy kolejnych naruszeniach grzywny mogą być nakładane ponownie. Paragraf 2 pozwala sądowi dodatkowo zobowiązać dłużnika do zabezpieczenia szkody grożącej wierzycielowi wskutek dalszego działania wbrew obowiązkowi, przy czym w postanowieniu sąd może wskazać wysokość i czas trwania zabezpieczenia. Paragraf 3 dotyczy sytuacji, w której dłużnik dokonał zmiany sprzecznej ze swoim obowiązkiem: jeżeli sam tytuł egzekucyjny nie upoważnia wierzyciela do usunięcia tej zmiany na koszt dłużnika, sąd na wniosek wierzyciela i po wysłuchaniu stron takiego upoważnienia udzieli, a na żądanie wierzyciela przyzna mu potrzebną na ten cel sumę; w razie oporu dłużnika sąd poleci komornikowi usunięcie oporu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1051 KPC znajduje zastosowanie na etapie egzekucji świadczeń niepieniężnych, gdy treścią obowiązku jest powstrzymanie się od działania (zaniechanie) albo znoszenie czynności wierzyciela. Warunkiem jest istnienie tytułu wykonawczego nakładającego taki obowiązek oraz wykazanie, że dłużnik faktycznie działał wbrew niemu. Postępowanie inicjuje wniosek wierzyciela, a sąd orzeka dopiero po wysłuchaniu obu stron, co odróżnia ten tryb od czynności podejmowanych przez komornika. Właściwość sądu wyznacza miejsce, w którym dłużnik działał wbrew obowiązkowi. Środki z § 2 i § 3 mają charakter dodatkowy i również wymagają wniosku wierzyciela.

Przykład

Sąd zakazał sąsiadowi zastawiania wspólnego przejazdu prowadzącego do posesji wierzyciela. Mimo prawomocnego orzeczenia sąsiad wielokrotnie parkuje tam przyczepę i ustawia betonowe donice. Wierzyciel składa do sądu wniosek w trybie art. 1051 KPC; sąd wysłuchuje stron, stwierdza naruszenie i nakłada na dłużnika grzywnę, a przy kolejnym wniosku - następną. Ponieważ donice zostały już ustawione, wierzyciel wnosi także o upoważnienie do ich usunięcia na koszt dłużnika oraz o przyznanie potrzebnej na to sumy, a przy oporze dłużnika sąd może polecić komornikowi usunięcie tego oporu.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że wniosek o grzywnę składa się do komornika - postępowanie z art. 1051 KPC toczy się przed sądem. Mylnie zakłada się też, że grzywna trafia do wierzyciela; jest to sankcja przymuszająca, a odrębną kwestią jest naprawienie szkody. Nieporozumieniem jest również sądzenie, że jedno naruszenie wyczerpuje sprawę - przepis wprost dopuszcza dalsze wnioski. Wreszcie upoważnienie do usunięcia zmiany na koszt dłużnika nie działa automatycznie, jeżeli nie wynika z samego tytułu egzekucyjnego. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.