Co stanowi przepis
Art. 1050(1) KPC wprowadza alternatywę wobec klasycznego środka przymuszenia, jakim jest grzywna z art. 1050 KPC. W sytuacji, w której dłużnik ma wykonać czynność niezastępowalną, czyli taką, której nikt inny nie może za niego dokonać, sąd na wniosek wierzyciela i po wysłuchaniu stron może zamiast zagrożenia grzywną zagrozić dłużnikowi nakazaniem zapłaty na rzecz wierzyciela określonej sumy pieniężnej za każdy dzień zwłoki. Suma ta jest niezależna od roszczeń, które przysługują wierzycielowi na zasadach ogólnych, na przykład od odszkodowania za szkodę wyrządzoną opóźnieniem. Po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego dłużnikowi sąd, znów na wniosek wierzyciela, nakazuje zapłatę tej sumy, a prawomocne postanowienie stanowi tytuł wykonawczy bez potrzeby nadawania klauzuli wykonalności. Paragraf 4 nakazuje sądowi wyważyć interesy stron tak, aby obowiązek z tytułu wykonawczego stał się realnie wykonalny, a jednocześnie by nie obciążać dłużnika ponad potrzebę.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym czynności, której za dłużnika wykonać nie można, a więc w sytuacji opisanej w art. 1050 § 1 KPC. Konieczny jest wniosek wierzyciela - sąd nie stosuje tego środka z urzędu, a wybór między grzywną a sumą pieniężną należy do wierzyciela. Sąd wysłuchuje strony, wyznacza dłużnikowi termin na wykonanie czynności i dopiero po jego bezskutecznym upływie nakazuje zapłatę. Wierzyciel może składać dalsze wnioski o zapłatę za kolejne okresy zwłoki, a także wnosić o podwyższenie wysokości należnej sumy, jeżeli dotychczasowa kwota nie skłania dłużnika do działania. Jeżeli dłużnik wykona czynność już po terminie, wierzyciel zachowuje roszczenie o zapłatę, ale musi złożyć wniosek w terminie miesiąca od dnia dokonania czynności.
Przykład
Wyrok zobowiązuje byłego wspólnika do wydania wierzycielowi dostępu do dokumentacji i osobistego złożenia oświadczenia wymaganego przez kontrahenta. Ponieważ tej czynności nie może wykonać nikt inny, wierzyciel składa wniosek na podstawie art. 1050(1) KPC, a sąd po wysłuchaniu stron wyznacza czternastodniowy termin i zagraża zapłatą określonej kwoty za każdy dzień zwłoki. Dłużnik nie reaguje, więc wierzyciel po upływie terminu wnosi o nakazanie zapłaty i uzyskuje postanowienie, które po uprawomocnieniu się jest tytułem wykonawczym bez klauzuli wykonalności. Gdy dłużnik nadal zwleka, wierzyciel składa kolejny wniosek obejmujący dalszy okres, a także wniosek o podwyższenie sumy.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że zasądzona suma zastępuje odszkodowanie - tymczasem przepis wyraźnie wskazuje, że przysługuje ona niezależnie od roszczeń na zasadach ogólnych. Mylne jest też założenie, że sąd działa automatycznie: każdy etap, od zagrożenia po nakazanie zapłaty i podwyższenie kwoty, wymaga wniosku wierzyciela. Wierzyciele bywają zaskoczeni miesięcznym terminem z § 3 - jego przekroczenie po wykonaniu czynności przez dłużnika pozbawia możliwości uzyskania sumy. Nie jest również trafne oczekiwanie dowolnie wysokich kwot, ponieważ § 4 nakazuje nieobciążanie dłużnika ponad potrzebę. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania egzekucyjnego.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
