Art. 1037.

Co stanowi przepis

Art. 1037 KPC dotyczy końcowego etapu egzekucji z nieruchomości, czyli sporządzania planu podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży. Paragraf 1 przewiduje, że jeżeli przy sporządzaniu planu okaże się, iż nabywca, płacąc cenę, potrącił wierzytelność, która w tej cenie się nie mieści, sąd na wniosek komornika zobowiąże go do uzupełnienia ceny w terminie tygodnia; na takie postanowienie przysługuje zażalenie. Paragraf 2 nakazuje komornikowi wymienić w planie podziału osoby, dla których przeznaczona jest suma przypadająca od nabywcy, a w tej części plan podziału ma moc tytułu egzekucyjnego przeciwko nabywcy. Paragraf 3 dodaje, że wierzyciel, któremu przydzielono roszczenie przeciwko nabywcy, nabywa z mocy samego prawa hipotekę na sprzedanej nieruchomości, a jej ujawnienie w księdze wieczystej lub zbiorze dokumentów następuje na wniosek wierzyciela. Przepis chroni więc wierzycieli przed sytuacją, w której nabywca faktycznie nie wpłacił pełnej ceny nabycia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 1037 KPC stosuje się po przybiciu i przysądzeniu własności, gdy dochodzi do rozdysponowania ceny między wierzycieli. Kluczową przesłanką z § 1 jest ustalenie, że nabywca skorzystał z możliwości zaliczenia (potrącenia) własnej wierzytelności na poczet ceny, lecz wierzytelność ta w rzeczywistości nie znajduje pokrycia w sumie, jaka mu przypada z podziału. Inicjatywa należy do komornika, który składa wniosek do sądu, a sąd rozstrzyga postanowieniem podlegającym zaskarżeniu zażaleniem. Paragrafy 2 i 3 stosuje się wtedy, gdy pewna część ceny nadal obciąża nabywcę i musi zostać przekazana konkretnym wierzycielom wskazanym w planie podziału.

Przykład

Nabywca licytacyjny był jednocześnie wierzycielem hipotecznym dłużnika i przy zapłacie ceny zaliczył na jej poczet swoją wierzytelność w pełnej wysokości. Przy sporządzaniu planu podziału okazało się jednak, że wcześniejsze pierwszeństwo mają koszty egzekucji i wierzytelności alimentacyjne, przez co na jego wierzytelność przypada znacznie mniejsza kwota. Komornik składa wniosek, a sąd zobowiązuje nabywcę do uzupełnienia ceny w ciągu tygodnia. Jeżeli nabywca nie wpłaci różnicy, wskazani w planie podziału wierzyciele mogą prowadzić przeciwko niemu egzekucję na podstawie planu podziału jako tytułu egzekucyjnego, a nadto nabywają hipotekę na sprzedanej nieruchomości.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że przysądzenie własności zamyka sprawę rozliczeń i nabywca nie może być już do niczego zobowiązany. Drugim - że plan podziału sam w sobie wystarczy do wszczęcia egzekucji; jest on tytułem egzekucyjnym, więc konieczne jest jeszcze nadanie klauzuli wykonalności. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że hipoteka powstająca z mocy prawa wymaga wpisu, aby istnieć - wpis w księdze wieczystej ma tu charakter ujawnienia i następuje na wniosek wierzyciela. Warto też pamiętać, że tygodniowy termin z § 1 jest krótki, a postanowienie sądu można zaskarżyć zażaleniem. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ szczegóły rozliczenia ceny i pierwszeństwa zaspokojenia bywają skomplikowane.