Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1036[1] KPC rozszerza krąg osób biorących udział w podziale sumy uzyskanej z egzekucji. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli egzekucja objęła również należności z umów ubezpieczenia albo przedmioty, wierzytelności i prawa, które według przepisów prawa stanowią przedmiot obciążenia hipoteką, w podziale uczestniczy także wierzyciel, którego wierzytelność została zabezpieczona zastawem rejestrowym na tych ruchomościach, wierzytelnościach lub prawach. Norma ta ma charakter uzupełniający wobec ogólnych zasad ustalania osób uczestniczących w podziale. Jej sens sprowadza się do tego, aby zabezpieczenie rzeczowe w postaci zastawu rejestrowego nie zostało pominięte tylko dlatego, że składnik majątku dłużnika jest jednocześnie objęty obciążeniem hipotecznym lub wynika z umowy ubezpieczenia. Ustawodawca zapewnia w ten sposób spójność między egzekucją a systemem zabezpieczeń rzeczowych.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie na etapie podziału sumy uzyskanej z egzekucji, a więc już po spieniężeniu składników majątku dłużnika lub po wyegzekwowaniu określonych należności. Warunkiem jego zastosowania jest to, aby egzekucja objęła należności z umów ubezpieczenia albo takie przedmioty, wierzytelności i prawa, które według przepisów prawa mogą być objęte obciążeniem hipoteką. Drugą przesłanką jest istnienie wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym właśnie na tych ruchomościach, wierzytelnościach lub prawach. Jeżeli obie przesłanki są spełnione, organ dokonujący podziału powinien uwzględnić wierzyciela zastawniczego jako uczestnika podziału, a nie traktować go jako podmiot zewnętrzny wobec postępowania. Przepis dotyczy zatem sytuacji nakładania się różnych form zabezpieczeń na tym samym substracie majątkowym.
Przykład zastosowania
Przedsiębiorca zaciągnął kredyt zabezpieczony zastawem rejestrowym na maszynach produkcyjnych stanowiących wyposażenie zakładu, a jednocześnie nieruchomość, w której maszyny się znajdują, jest obciążona hipoteką na rzecz innego banku. Wobec zaległości dochodzi do egzekucji, która obejmuje również te składniki majątku oraz odszkodowanie z umowy ubezpieczenia wypłacone po szkodzie w mieniu. Przy podziale uzyskanej sumy nie uczestniczą wyłącznie wierzyciel hipoteczny i wierzyciele osobiści, lecz także bank zabezpieczony zastawem rejestrowym na maszynach. Dzięki art. 1036[1] KPC jego prawo zostaje uwzględnione w rozliczeniu, a nie pominięte z uwagi na charakter egzekwowanych składników.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że sam udział w podziale przesądza o kolejności zaspokojenia - przepis reguluje krąg uczestników, a nie pierwszeństwo, które wynika z odrębnych regulacji. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że wierzyciel zastawniczy musi wcześniej uzyskać własny tytuł wykonawczy i wszcząć odrębną egzekucję, aby jego zabezpieczenie zostało dostrzeżone. Zdarza się także mylenie zastawu rejestrowego ze zwykłym zastawem lub przewłaszczeniem na zabezpieczenie, choć art. 1036[1] KPC odnosi się wprost do zastawu rejestrowego. Wreszcie mylne bywa założenie, że przepis obejmuje każdy składnik majątku dłużnika, podczas gdy dotyczy on wskazanych w nim kategorii przedmiotów, wierzytelności i praw oraz należności z umów ubezpieczenia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy zbiegu kilku zabezpieczeń, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
