Co stanowi przepis
Art. 1036 KPC wskazuje krąg podmiotów, które biorą udział w podziale sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. Poza wierzycielem egzekwującym, czyli tym, który wszczął i prowadzi egzekucję, w podziale uczestniczą także inni wierzyciele oraz osoby uprawnione, o ile spełnią warunki określone w § 1. Są to: wierzyciele składający tytuł wykonawczy wraz z dowodem doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty, wierzyciele, którzy uzyskali zabezpieczenie powództwa, osoby, które przed zajęciem nieruchomości nabyły na niej prawa stwierdzone w opisie i oszacowaniu albo zgłoszone i udowodnione w terminie, a także pracownicy z tytułu należności za pracę stwierdzonych dokumentem. Dla każdej z tych grup ustawodawca wyznaczył odrębny moment graniczny zgłoszenia: dzień uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, dzień uprawomocnienia się postanowienia o przybiciu albo chwilę sporządzenia planu podziału. Paragraf 2 przewiduje odrębne rozwiązanie dla wierzytelności hipotecznej niestwierdzonej tytułem wykonawczym - przypadająca kwota jest pozostawiana na rachunku depozytowym Ministra Finansów.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie na końcowym etapie egzekucji z nieruchomości, gdy po sprzedaży w drodze licytacji lub przejęciu nieruchomości powstaje suma podlegająca rozdzieleniu. Organ egzekucyjny lub sąd, sporządzając plan podziału, musi ustalić, kto ma prawo w nim uczestniczyć. Dla wierzycieli innych niż egzekwujący kluczowe jest, aby zgłosili się w terminie i przedstawili wymagane dokumenty, ponieważ samo istnienie długu nie wystarcza. Art. 1036 KPC pełni więc funkcję porządkującą - wyznacza granicę czasową, po której nowe zgłoszenia nie są już uwzględniane w tym konkretnym podziale.
Przykład
Bank prowadzi egzekucję z mieszkania dłużnika i doprowadza do jego sprzedaży na licytacji. O sytuacji dowiaduje się inny wierzyciel, który dysponuje prawomocnym nakazem zapłaty zaopatrzonym w klauzulę wykonalności. Jeżeli złoży ten tytuł wykonawczy wraz z dowodem doręczenia dłużnikowi wezwania do zapłaty najpóźniej w dniu uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności, weźmie udział w podziale uzyskanej sumy. Gdyby zgłosił się kilka tygodni później, jego roszczenie nie zostanie uwzględnione w planie podziału, mimo że sam dług nadal istnieje.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że wystarczy poinformować komornika o istnieniu wierzytelności - tymczasem przepis wymaga konkretnych dokumentów, w tym tytułu wykonawczego i dowodu doręczenia wezwania do zapłaty. Drugie nieporozumienie dotyczy terminów: nie są one jednakowe dla wszystkich grup, a dla pracowników granicą jest sporządzenie planu podziału. Mylnie sądzi się też, że wierzyciel hipoteczny zawsze otrzymuje pieniądze od razu - jeżeli jego wierzytelność nie jest stwierdzona tytułem wykonawczym, kwota trafia do depozytu. Wreszcie niezgłoszenie się w terminie nie oznacza umorzenia długu, lecz jedynie brak udziału w tym podziale. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.