Art. 1013⁴.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1013(4) KPC rozszerza zakres zastosowania reguł zawartych w art. 1013(3) KPC, który dotyczy sprzedaży nieruchomości z wolnej ręki w ramach uproszczonej egzekucji z nieruchomości. Przepis nakazuje stosować te zasady odpowiednio także do zbycia innych nieruchomości objętych przepisami tego samego działu Kodeksu postępowania cywilnego. Warunkiem takiego odpowiedniego stosowania jest to, aby oszacowanie nieruchomości nie zostało zaskarżone przez dłużnika. Zdanie drugie art. 1013(4) KPC przewiduje dodatkową ścieżkę: w pozostałych przypadkach sprzedaż z wolnej ręki jest dopuszczalna, ale wyłącznie za zgodą dłużnika. Jeżeli sprzedaż odbywa się właśnie na podstawie zgody dłużnika, ustawa przyznaje mu dwa istotne uprawnienia - może określić cenę minimalną oraz wyznaczyć nabywcę.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym według przepisów działu regulującego uproszczoną egzekucję z nieruchomości, a więc poza klasycznym trybem licytacyjnym. Pierwsza przesłanka to objęcie danej nieruchomości przepisami tego działu - art. 1013(4) KPC sam w sobie nie rozszerza katalogu nieruchomości podlegających temu trybowi. Druga przesłanka, decydująca o automatycznym stosowaniu art. 1013(3) KPC, to brak zaskarżenia oszacowania nieruchomości przez dłużnika. Jeżeli dłużnik oszacowanie zakwestionował albo gdy nieruchomość nie mieści się w opisanym wyżej wariancie, sprzedaż z wolnej ręki wciąż jest możliwa, lecz wymaga wyraźnej zgody dłużnika. Zgoda ta nie jest czynnością obojętną, ponieważ otwiera dłużnikowi drogę do wpływania na warunki zbycia.

Przykład zastosowania

Komornik prowadzi uproszczoną egzekucję z nieruchomości należącej do dłużnika i sporządza jej oszacowanie, którego dłużnik nie skarży w przewidzianym trybie. W takiej sytuacji, na podstawie art. 1013(4) KPC, do zbycia tej nieruchomości stosuje się odpowiednio zasady sprzedaży z wolnej ręki z art. 1013(3) KPC, bez potrzeby uzyskiwania odrębnej zgody dłużnika. Gdyby jednak dłużnik oszacowanie zaskarżył, sprzedaż z wolnej ręki mogłaby dojść do skutku tylko wtedy, gdy dłużnik wyrazi na nią zgodę. Wówczas dłużnik mógłby wskazać konkretnego kupującego, na przykład członka rodziny gotowego spłacić zadłużenie, i zastrzec cenę minimalną, poniżej której nieruchomość nie zostanie sprzedana.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 1013(4) KPC daje dłużnikowi prawo wskazania nabywcy zawsze - uprawnienie to przysługuje tylko wtedy, gdy sprzedaż następuje na podstawie jego zgody. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie sprzedaży z wolnej ręki ze swobodnym obrotem cywilnoprawnym; nadal jest to czynność w ramach egzekucji, podlegająca rygorom procedury. Trzeci błąd polega na przyjmowaniu, że brak zaskarżenia oszacowania pozbawia dłużnika wszelkiego wpływu na dalszy przebieg egzekucji, co nie jest prawdą. Warto też pamiętać, że zwrot "stosuje się odpowiednio" oznacza uwzględnienie odmienności danej nieruchomości, a nie mechaniczne przeniesienie reguł. W konkretnej sprawie dotyczącej egzekucji z nieruchomości warto skonsultować się z prawnikiem.