Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1010 KPC wskazuje dodatkowe elementy, które komornik ma ująć w protokole, gdy przedmiotem egzekucji nie jest własność nieruchomości, lecz prawo użytkowania wieczystego. Przepis nakazuje wymienić w protokole dwie informacje: końcową datę użytkowania wieczystego oraz ujawniony w księdze wieczystej sposób korzystania z terenu przez wieczystego użytkownika. Obie te dane wynikają z dokumentów dotyczących prawa, przede wszystkim z treści księgi wieczystej, i mają charakter opisowy. Regulacja ta jest uzupełnieniem ogólnych zasad sporządzania opisu i oszacowania w egzekucji z nieruchomości, a nie odrębną procedurą. Jej sens polega na tym, że użytkowanie wieczyste jest prawem czasowym i celowym, więc jego wartość i atrakcyjność dla nabywcy zależą od tego, jak długo jeszcze potrwa i na co teren może być wykorzystywany.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 1010 KPC stosuje się wtedy, gdy wierzyciel prowadzi egzekucję skierowaną do prawa użytkowania wieczystego przysługującego dłużnikowi, a postępowanie doszło do etapu opisu i oszacowania. Warunkiem jest więc wcześniejsze zajęcie prawa i podjęcie przez komornika czynności zmierzających do sprzedaży licytacyjnej. Przepis obejmuje sytuacje, w których użytkowanie wieczyste dotyczy gruntu niezabudowanego, jak i takiego, na którym znajdują się budynki lub inne urządzenia stanowiące odrębny przedmiot własności. Nie ma znaczenia, czy grunt należy do Skarbu Państwa, czy do jednostki samorządu terytorialnego - obowiązek opisania daty końcowej i sposobu korzystania pozostaje taki sam.
Przykład
Wierzyciel prowadzi egzekucję wobec przedsiębiorcy, któremu przysługuje użytkowanie wieczyste działki z halą magazynową. Komornik sporządza protokół opisu i oszacowania i - poza standardowym opisem gruntu oraz zabudowań - wpisuje, że użytkowanie wieczyste wygasa w oznaczonym roku wskazanym w księdze wieczystej, a ujawniony sposób korzystania z terenu to prowadzenie działalności produkcyjno-magazynowej. Dzięki temu potencjalni licytanci wiedzą, ile lat pozostało do końca prawa i że nabycie nie oznacza swobodnej zmiany przeznaczenia terenu. Informacje te mają bezpośredni wpływ na oszacowanie wartości prawa oraz na cenę wywołania w licytacji.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest traktowanie użytkowania wieczystego jak własności i pomijanie w protokole daty końcowej, co zniekształca wycenę. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że komornik samodzielnie ustala sposób korzystania z terenu - art. 1010 KPC mówi wyraźnie o sposobie ujawnionym w księdze wieczystej, a nie o faktycznym wykorzystaniu gruntu przez dłużnika. Bywa też mylnie zakładane, że nabywca licytacyjny uzyskuje prawo na nowy, pełny okres, podczas gdy wstępuje w prawo o pozostałym czasie trwania. Wreszcie strony niekiedy sądzą, że brak wymaganych elementów protokołu jest bez znaczenia, tymczasem uczestnicy mogą kwestionować czynności opisu i oszacowania w trybie przewidzianym przepisami o egzekucji z nieruchomości.
W indywidualnej sprawie dotyczącej egzekucji z użytkowania wieczystego warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.