Art. 1003.

Co stanowi przepis

Art. 1003 KPC reguluje skutki wieczystoksięgowe zakończonej egzekucji z nieruchomości. Zgodnie z § 1 prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności, przedstawione łącznie z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji, stanowi tytuł do wykreślenia w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów wszelkich praw, które według tego planu wygasły. Oznacza to, że nabywca licytacyjny nie musi uzyskiwać odrębnego orzeczenia ani zgody uprawnionych, aby doprowadzić do usunięcia obciążeń, które utraciły byt prawny wskutek podziału sumy. Paragraf 2 idzie dalej i przewiduje uproszczenie: samo postanowienie o przysądzeniu własności wystarcza do wykreślenia wszystkich hipotek obciążających nieruchomość, jeżeli w treści tego postanowienia stwierdzono złożenie całej ceny nabycia na rachunek depozytowy Ministra Finansów. W tym drugim przypadku plan podziału nie jest potrzebny sądowi wieczystoksięgowemu jako podstawa wpisu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie po zakończeniu egzekucji z nieruchomości, gdy sąd udzielił przybicia, a następnie przysądził własność na rzecz nabywcy i postanowienie to stało się prawomocne. Warunkiem skorzystania z § 1 jest sporządzenie planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji, z którego wynika, które prawa wygasły. Warunkiem zastosowania § 2 jest z kolei wyraźne stwierdzenie w postanowieniu, że cała cena nabycia została złożona na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Art. 1003 KPC dotyczy zarówno ksiąg wieczystych, jak i zbiorów dokumentów, jeżeli nieruchomość nie ma urządzonej księgi.

Przykład

Nabywca kupił na licytacji mieszkanie obciążone dwiema hipotekami bankowymi i wpisanym prawem dożywocia. Sąd wydał postanowienie o przysądzeniu własności, stwierdzając w nim, że cała cena nabycia została złożona na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Nabywca składa wniosek wieczystoksięgowy i dołącza wyłącznie to postanowienie - na tej podstawie wykreślone zostają obie hipoteki, bez oczekiwania na zakończenie podziału sumy. Jeżeli natomiast chce doprowadzić do wykreślenia innych praw, które według planu podziału wygasły, dołącza do wniosku także prawomocny plan podziału.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że wpisy w księdze wieczystej znikają automatycznie z chwilą przysądzenia własności - wykreślenie następuje dopiero na wniosek i po przeprowadzeniu postępowania wieczystoksięgowego. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie obu paragrafów: uproszczenie z § 2 dotyczy wyłącznie hipotek i tylko przy stwierdzonym złożeniu całej ceny. Nie każde prawo obciążające nieruchomość wygasa - o tym rozstrzyga plan podziału oraz przepisy o skutkach przysądzenia. Warto też pamiętać, że postanowienie musi być prawomocne, a odpis powinien zawierać stosowną wzmiankę. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy sporze co do zakresu wygasłych praw, warto skonsultować się z prawnikiem.