Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
Aktualizacja: 21 lipca 2026
§ 1.Wymierzając karę nieletniemu albo młodocianemu, sąd kieruje się przede wszystkim tym, aby sprawcę wychować.
§ 2.Wobec sprawcy, który w czasie popełnienia przestępstwa nie ukończył 18 lat, nie orzeka się kary dożywotniego pozbawienia wolności.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… określonych w art. 46§1 kk oraz art. 56 kk in fine . Wyłączenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z pola działania zasad wymiaru kary określonych w art. 53 kk , art. 54§1 kk i art. 55 kk oznacza, że żadna z decyzji dotyczących rozważanego środka kompensacyjnego nie jest w żadnej mierze uzależniona od stopnia winy, stopnia społecznej szkodliwości czynu sprawcy ani indywidualno- i generalno-prewencyjnie zorientowanych celów…
Fragment uzasadnienia
… zgodnie z treścią art. 115 § 10 k.k. , należało uznać go za sprawcę młodocianego. Ustalenie to niesie ważkie konsekwencje dla wymiaru kar wobec niego orzekanych. Zgodnie z art. 54 § 1 k.k. wymierzając karę młodocianemu, sąd kieruje się przede wszystkim tym, aby sprawcę wychować. Dodatkowo w art. 60 § 1 k.k. ustawodawca przewidział możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w stosunku do młodocianego, jeżeli…
Fragment uzasadnienia
… obciążającą wymiar kary natomiast jest działanie wobec dużo starszej osoby, bez powodu, działanie będące przejawem pogardy i lekceważenia drugiego człowieka. Zgodnie z art. 54 § 1 k.k. wymierzając karę nieletniemu albo młodocianemu, sąd kieruje się przede wszystkimi tym, aby sprawcę wychować. Aspekt wychowawczy kary zyskuje w sprawie szczególne znaczenie z uwagi na postawę oskarżonego z toku postępowania sądowego oraz…
Fragment uzasadnienia
… to, że każdy z oskarżonych miał status młodocianego. Trafna jest konstatacja tego Sądu, że prymat względów wychowawczych przy wymierzaniu takim sprawcom kary, statuowany w art. 54 § 1 k.k. , nie może być utożsamiany z obowiązkiem ich pobłażliwego potraktowania. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, iż oskarżeni nie zachowali się tolerancyjnie wobec osoby, która w ich przekonaniu prezentowała skrajnie odmienne…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 54: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoPrzepis Art. 54 Kodeksu karnego zawiera dwie kluczowe normy odnoszące się do wymierzania kary osobom, które nie ukończyły 18 lat, opisane w dwóch paragrafach. Pierwszy paragraf nakazuje sądowi, wymierzając karę nieletniemu lub młodocianemu, przede wszystkim dążyć do wychowania sprawcy. Oznacza to, że cel resocjalizacyjny ma priorytet nad represją karną w tej grupie wiekowej. Druga część przepisu stanowi bezwzględny zakaz orzekania dożywotniego pozbawienia wolności wobec sprawców, którzy w chwili popełnienia przestępstwa byli niepełnoletni, czyli nie mieli ukończonych 18 lat. Tym samym ustawodawca chroni młodych sprawców przed najcięższym środkiem karnym.
Zastosowanie Art. 54 KK przypada w sytuacjach, gdy sąd rozpatruje sprawę przestępstwa popełnionego przez osobę nieletnią lub młodocianą. Nieletnim jest zazwyczaj osoba poniżej 17 lat, młodocianym – od 17 do 18 lat, choć dokładna definicja może wynikać z innych przepisów. Przepis kieruje wymiarem kary, podkreślając konieczność wychowawczego oddziaływania, które ma pomóc sprawcy uniknąć dalszej demoralizacji i poprawić jego funkcjonowanie społeczne. Zakaz dożywocia oznacza, że w żadnym wypadku nie można takiego środka zastosować względem przestępcy, który nie ukończył 18 lat w momencie czynu.
Przykładem zastosowania tego przepisu jest sytuacja, gdy młodociany sprawca dokonuje kradzieży lub innego przestępstwa karalnego. Sąd, oceniając okoliczności, powinien skupić się nie tylko na wymierzeniu kary, ale przede wszystkim na podjęciu działań wychowawczych, które pomogą sprawcy wyjść z przestępczego środowiska czy nawyków. Również w sprawach poważniejszych, np. gdy młodociany jest podejrzany o poważne przestępstwo, sąd nie może zastosować kary dożywotniego pozbawienia wolności, co obowiązuje według § 2.
Do częstych nieporozumień należy błędne rozumienie pojęcia „wychowanie” jako tylko łagodnego traktowania lub niestosowania sankcji. Przepis nie wyklucza wymierzenia kary, jednak ma ona charakter wychowawczy. Ponadto niektórzy mogą mylnie sądzić, że zakaz dożywocia oznacza brak konsekwencji za przestępstwo – w praktyce kara musi być dostosowana do wieku i możliwości sprawcy, ale wymiar kary jest nadal możliwy i pożądany. Art. 54 KK podkreśla znaczenie specyfiki wiekowej i pedagogicznej w orzekaniu wobec młodych sprawców. W indywidualnych przypadkach związanych z wymiarem kary dla nieletniego lub młodocianego zawsze warto zwrócić się o opinię do profesjonalnego prawnika z uwagi na złożoność i specyfikę tych regulacji.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie, Art. 54 § 2 KK wyraźnie zabrania orzekania kary dożywotniego pozbawienia wolności wobec osoby, która nie ukończyła 18 lat w chwili popełnienia przestępstwa.
Wychowawczy charakter kary oznacza, że kara powinna służyć poprawie i resocjalizacji sprawcy, a nie tylko wymierzeniu sankcji.
Przepisy stosuje się do osób, które popełniły czyn zabroniony będąc nieletnimi lub młodocianymi, czyli w wieku poniżej 18 lat.
Chociaż przepis nakazuje kierować się celem wychowawczym, to wymierzenie kary nie jest wykluczone; sąd może jednak stosować środki o charakterze wychowawczym.
Przepis jest bezwzględny: nie można orzec dożywotniego pozbawienia wolności wobec nieletnich; naruszenie tej zasady skutkuje nieważnością takiego orzeczenia.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 54