Artykuł 675 Kodeksu cywilnego określa obowiązki najemcy dotyczące zwrotu rzeczy po zakończeniu umowy najmu. Przepis w paragrafie 1 wskazuje, że najemca musi zwrócić przedmiot najmu w stanie niepogorszonym, co oznacza, że nie może on być uszkodzony ani w stanie gorszym niż w chwili otrzymania. Wyjątkiem jest normalne zużycie, które powstało w wyniku prawidłowego, zgodnego z przeznaczeniem używania przedmiotu. Jest to ochrona najemcy przed nieuzasadnionym obciążeniem za naturalne ślady użytkowania rzeczy.
Z paragrafu 2 wynika, że jeśli najemca oddał rzecz innej osobie do bezpłatnego używania lub w podnajem, obowiązki zwrotu i odpowiedzialności za jej stan rozszerzają się także na tę osobę. Oznacza to, że zarówno najemca, jak i użytkownik pośredni odpowiadają za utrzymanie rzeczy w stanie niepogorszonym. Paragraf 3 wprowadza domniemanie, że rzecz została wydana najemcy w stanie dobrym i odpowiednim do umówionego użytku, co oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na wynajmującym, jeśli chce wykazać inny stan rzeczy w chwili przekazania.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, kiedy umowa najmu dobiega końca i dochodzi do zwrotu rzeczy wynajętej. Dotyczy to różnego rodzaju najmu, np. mieszkania, samochodu, sprzętu czy innych przedmiotów używanych odpłatnie. W praktyce oznacza to, że najemca nie może po zakończeniu umowy pozostawić rzeczy uszkodzonej lub w gorszym stanie niż ją odebrał, ale jednocześnie nie ponosi odpowiedzialności za zużycie wynikające z normalnego użytkowania. W przypadku podnajęcia lub użyczenia osobie trzeciej najemca oraz osoba trzecia odpowiadają solidarnie za stan rzeczy.
Przykładem może być najem mieszkania. Po zakończeniu najmu najemca zobowiązany jest oddać lokal w stanie czystym, bez uszkodzeń takich jak zniszczenia ścian czy sprzętu. Jednak naturalne ślady, np. lekkie zużycie podłogi czy niewielkie przetarcia na drzwiach, które wynikają z prawidłowego korzystania z mieszkania, nie mogą być podstawą roszczeń wynajmującego. Gdy najemca udostępnił mieszkanie podnajemcy, to zarówno on, jak i podnajemca odpowiadają za ewentualne szkody lub zły stan mieszkania po zakończeniu najmu.
Częste błędy przy stosowaniu artykułu 675 dotyczą mylnego rozumienia pojęcia „zużycia prawidłowego”. Najemcy niekiedy są obciążani za drobne uszkodzenia powstałe z normalnego użytkowania, co stoi w sprzeczności z treścią przepisu. Innym problemem jest nieuwzględnianie sytuacji podnajmu, co powoduje niejasności w zakresie odpowiedzialności. Ponadto, zdarza się, że wynajmujący próbuje obciążyć najemcę za stan rzeczy niewłaściwy już w chwili wydania, mimo domniemania wynikającego z paragrafu 3. W takich przypadkach ważne jest rzetelne ustalenie stanu rzeczy na początku najmu i dokumentowanie ewentualnych wad.
Podsumowując, art. 675 KC balansuje interesy obu stron najmu, chroniąc najemcę przed odpowiedzialnością za naturalne zużycie oraz jasno określając zakres odpowiedzialności w przypadku oddania rzeczy osobie trzeciej. W indywidualnych sprawach dobrze jest skonsultować się z prawnikiem w celu szczegółowej oceny sytuacji i prawidłowego zastosowania przepisu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
