Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 13 lipca 2026
§ 1.Dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania.
§ 2.Dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli ma w tym interes.
§ 3.Koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że umówiono się inaczej.
Sprawdź, jak sądy stosują art. 462 KC
Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.
Art. 462 Kodeksu cywilnego stanowi o prawach i obowiązkach dłużnika w zakresie uzyskania pokwitowania od wierzyciela. W paragrafie pierwszym przepis wyraźnie wskazuje, że dłużnik może zażądać od wierzyciela pokwitowania, czyli pisemnego potwierdzenia wykonania świadczenia. Pokwitowanie to jest formą dowodu na spełnienie świadczenia, co jest istotne w prowadzeniu ewentualnych sporów prawnych. Paragraf drugi rozszerza uprawnienia dłużnika, dając mu prawo do żądania pokwitowania w szczególnej formie, jeśli posiada w tym interes, na przykład gdy wymaga tego charakter zobowiązania lub bezpieczeństwo obrotu prawnego. Z kolei paragraf trzeci reguluje kwestie finansowe związane z wystawieniem takiego pokwitowania, wskazując, że koszty jego sporządzenia obciążają dłużnika, o ile strony nie postanowią inaczej.
Przepis znajduje zastosowanie zawsze, gdy dłużnik spełnia świadczenie pieniężne lub rzeczowe na rzecz wierzyciela i chce mieć potwierdzenie tego faktu. Możliwość żądania pokwitowania w szczególnej formie ma znaczenie w sytuacjach, gdy wymagana jest dodatkowa pewność lub formalność, np. notarialne poświadczenie wykonania świadczenia. Koszty pokwitowania z reguły obciążają dłużnika, co jest zgodne z zasadą, że uprawnienia wynikające z roszczeń są jego inicjatywą i powinien ponosić związane z tym wydatki, jednakże umowa może to zmienić.
Przykład praktyczny: Jan spłaca wierzycielowi, Piotrowi, pożyczkę gotówkową. Chcąc mieć dowód zapłaty, Jan żąda pokwitowania od Piotra w formie pisemnej, które Piotr wystawia. Jan może także zażądać, by pokwitowanie zostało poświadczone przez świadka lub notariusza, jeśli obawia się sporów. Koszty związane z przygotowaniem takiego pokwitowania pokrywa Jan, chyba że umówią się inaczej.
Często spotykane błędy w stosowaniu art. 462 dotyczą niejasnego sformułowania w umowie, czy koszty pokwitowania obciążają dłużnika, brak świadomości o prawie do żądania pokwitowania w szczególnej formie lub nieuwzględnianie, że pokwitowanie może być odmienne od jedynie zwykłego potwierdzenia. Niekiedy strony mylnie traktują pokwitowanie jako wymóg dla ważności spełnienia świadczenia, chociaż nie jest to konieczne, a jedynie prawo dłużnika.
W przypadku indywidualnych okoliczności i wątpliwości dotyczących praw i obowiązków związanych z pokwitowaniem przy spełnianiu świadczenia, warto skonsultować się z radcą lub adwokatem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… wynikających z treści zobowiązania. Dowodem spełnienia świadczenia może być w szczególności pokwitowanie wystawione przez wierzyciela, którego może żądać dłużnik ( art. 462 § 1 k.c. ). Pokwitowanie jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c. stwarza korzystne dla dłużnika domniemanie, że świadczenie faktycznie spełnił. Pokwitowanie, jako dowód wykonania zobowiązania ma dla stron stosunku zobowiązaniowego istotne…
Fragment uzasadnienia
… długu. Nie ma zatem znaczenia, w czyim posiadaniu znajduje się dokument sporządzony na piśmie, aby stwierdzić, czy pożyczkodawca zwrócił pożyczona kwotę. Zgodnie z art. 462 § 1 k.c. , dłużnik spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania. Zgodnie zaś z art. 463 k.c. , jeżeli wierzyciel odmawia pokwitowania, dłużnik może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia albo złożyć przedmiot świadczenia do depozytu…
Fragment uzasadnienia
… w kwocie 62zł. Jednocześnie pozwana zarzuciła powodom odmowę wydania pokwitowania potwierdzającego wysokość uiszczonej tytułem najmu kwoty. Wedle regulacji wynikającej z art. 462 § 1 k.c. , dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela pokwitowania tak w chwili spełnienia świadczenia, jak i później. Dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli ma w tym interes ( §2 ). Koszty pokwitowania ponosi…
Fragment uzasadnienia
… pozostające w ścisłym związku, mimo że przepis będący kontynuacją myśli wyrażonej w paragrafie poprzednim nie zawiera zwrotu „jednakże”. Przykładowo można wskazać na przepis art. 462 § 2 k.c., który – choć nie poprzedzony takim zwrotem – pozostaje w ścisłym związku z regulacją zawartą w § 1 tego artykułu, nie ulega bowiem wątpliwości, że dłużnik może żądać pokwitowania w szczególnej formie, jeżeli spełnia świadczenie (art.…
Fragment uzasadnienia
… cenę zakupu nieruchomości pozwala przyjąć, że cena ta została uiszczona. Ponadto o braku wypłaty tej kwoty nie może stanowić fakt nieistnienia pokwitowania, o którym mowa w art. 462 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), dalej: kc. Przepis ten w niezmienionym od dnia wejścia w życie brzmieniu stanowi, że dłużnik, spełniając świadczenie, może żądać od wierzyciela…
Fragment uzasadnienia
… o tym fakcie od A. B. nie było prawnej możliwości uzyskania wiedzy w tym przedmiocie. 2. Wskutek tego naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 462 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż Z. R. był obowiązany do żądania od wierzyciela pokwitowania przy spełnieniu świadczenia, podczas gdy przepisy bezpośrednio wskazują, iż pokwitowanie jest fakultatywnym prawem Dłużnika, a nie koniecznością i jego…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 462: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoTak, zgodnie z art. 462 § 1 KC, dłużnik ma prawo żądać pokwitowania od wierzyciela przy spełnianiu świadczenia.
To pokwitowanie wymaga określonej formy, np. pisemnej, poświadczonej przez osobę trzecią, gdy dłużnik ma w tym interes.
Z zasady koszty pokwitowania ponosi dłużnik, chyba że strony ustaliły inaczej.
Nie, pokwitowanie nie jest warunkiem ważności spełnienia świadczenia, lecz potwierdza jego wykonanie.
Wierzyciel powinien wydać pokwitowanie na żądanie dłużnika; odmowa może prowadzić do sporów i niekorzystnych skutków dowodowych dla wierzyciela.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 462