PrawMi

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

Art. 461.

Aktualizacja: 12 lipca 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.Zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania).

§ 2.Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego albo gdy chodzi o zwrot rzeczy wynajętych, wydzierżawionych lub użyczonych.

§ 3.(uchylony)

Sprawdź, jak sądy stosują art. 461 KC

Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.

Zapytaj za darmo

Wyjaśnienie przepisu

Art. 461 Kodeksu cywilnego ustanawia tzw. prawo zatrzymania rzeczy, które przysługuje osobie zobowiązanej do wydania cudzej rzeczy. Zgodnie z § 1 tego artykułu, osoba taka może zatrzymać tę rzecz aż do momentu, gdy zaspokoi lub zabezpieczy swoje roszczenia wobec osoby domagającej się zwrotu. Roszczenia te obejmują przede wszystkim zwrot nakładów poniesionych na rzecz oraz naprawienie szkody, którą rzecz wyrządziła. Oznacza to, że dłużnik może zatrzymać rzecz jako formę zabezpieczenia swoich interesów majątkowych, gdy uważa, że osoba uprawniona do jej odbioru jest zobowiązana wobec niego względem określonych zobowiązań. § 2 wprowadza istotne ograniczenia prawa zatrzymania, wyłączając jego stosowanie w sytuacjach, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego lub gdy rzecz ma zostać zwrócona w związku z najmem, dzierżawą lub użyczeniem. W tych przypadkach prawo zatrzymania nie przysługuje, co ma na celu ochronę przepływu rzeczy w tych szczególnych stosunkach prawnych. § 3 został uchylony i nie ma obecnie zastosowania. Przepis ten znajdzie zastosowanie w różnych praktycznych sytuacjach, w których osoba posiadająca czyjąś rzecz chce zabezpieczyć swoje roszczenia o nakłady lub naprawę szkody, zanim rzeczywiście ją wyda. Przykładowo, jeśli najemca wykonał ulepszenia w wynajmowanym mieszkaniu i wynajmujący chce odzyskać lokal, najemca nie może skorzystać z prawa zatrzymania według art. 461 § 2, bo dotyczy to zwrotu rzeczy najętych – prawo zatrzymania tu nie obowiązuje. Z kolei w przypadku, gdy osoba przechowująca rzecz nie jest związana takim stosunkiem, może zatrzymać rzecz do czasu rozliczenia swoich nakładów. Często popełnianym błędem jest mylenie prawa zatrzymania z przejęciem własności rzeczy lub z prawem do potrącenia, które są odrębnymi instytucjami prawnymi. Ponadto nie każdy obowiązek wydania rzeczy uprawnia do zatrzymania – jeśli wydanie wynika np. z deliktu (czynu niedozwolonego), prawo zatrzymania jest wykluczone. Warto pamiętać, że prawo zatrzymania ma charakter zabezpieczający i nie pozwala na dowolne zatrzymanie rzeczy bez podstaw. W przypadku wątpliwości co do stosowania art. 461 KC warto zwrócić się o pomoc do prawnika, który indywidualnie oceni okoliczności konkretnej sprawy.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

I C 495/14Sąd Rejonowy w Ciechanowie

Eksmisja i odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu

Fragment uzasadnienia

… Sąd nie podzielił stanowiska pozwanej, wnosiła o zastosowanie prawa zatrzymania do czasu zaspokojenia roszczeń związanych z poczynionymi na nieruchomość nakładami, w trybie art. 461 k.c. Zawiadomiona o toczącym się postępowaniu Gmina G. nie zgłosiła wniosku do dopuszczenie do udziału w sprawie. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd ustalił następujący stan prawny: L. S. i Z. małżonkowie R. byli właścicielami…
  • eksmisja
Czytaj orzeczenie
V C 690/14Sąd Rejonowy w Mrągowie

Wydanie nieruchomości i zwrot nakładów – wyrok SR

Fragment uzasadnienia

… zatrzymania nieruchomości do czasu rozliczenia przez powodów nakładów koniecznych poniesionych przez pozwanego na przedmiotową nieruchomość, był niezasadny. Z przepisu art. 461 § 2 k.c. jasno wynika, iż przepisu art. 461 § 1 k.c. nie stosuje się, gdy chodzi o zwrot rzeczy wydzierżawionych, w tym oddanych do bezczynszowego korzystania, do którego to odpowiednio stosuje się przepisy o dzierżawie. W ocenie Sądu umiejscowienie…
Czytaj orzeczenie
IX Ca 517/14Sąd Okręgowy w Olsztynie

Eksmisja po użyczeniu nieruchomości – wyrok SO w Olsztynie

Fragment uzasadnienia

… że nie zostały stwierdzone przesłanki zasiedzenia. Wnieśli także o oddalenie żądania powoda, jako sprzecznego z zasadami współżycia społecznego oraz zgłosili na podstawie art. 461 § 1 k.c. zarzut prawa zatrzymania do chwili zaspokojenia pozwanym roszczeń o zwrot nakładów na sporną nieruchomość. Podnieśli, że znajdują się w ciężkiej sytuacji materialnej, pozwana B. N. jest również schorowana. Zmodernizowali nieruchomość…
  • eksmisja
Czytaj orzeczenie
IX GC 1528/12Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie

Zwrot przedmiotu leasingu bez prawa zatrzymania – wyrok SR

Fragment uzasadnienia

… chyba że strony uzgodniły termin wypowiedzenia. Podniesiony przez pozwanego zarzut zatrzymania rzeczy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z przepisem art. 461 § 1 k.c. zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczeń o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzonej (prawo zatrzymania). Jednakże w…
  • leasing
Czytaj orzeczenie
V Ca 3066/12Sąd Okręgowy w Warszawie

Eksmisja i lokal socjalny – wyrok SO w Warszawie

Fragment uzasadnienia

… sprawy. Nie uzyskał on bowiem na tej podstawie żadnego prawa rzeczowego do lokalu. Pokrycie części nabycia prawa nie skutkuje powstaniem prawa zatrzymania rzeczy na podstawie art. 461 § 1 kc , zgodnie z którym zobowiązany do wydania cudzej rzeczy może ją zatrzymać aż do chwili zaspokojenia lub zabezpieczenia przysługujących mu roszczeń o zwrot nakładów na rzecz. Na podstawie tego przepisu zarzut zatrzymania przysługuje…
  • eksmisja
  • lokal socjalny
  • najem
  • oświadczenie woli
Czytaj orzeczenie
IV CK 204/04Wydział IV

Prawo zatrzymania przy nieważnej umowie sprzedaży – SN

Fragment uzasadnienia

… zatrzymania zgłoszony przez pozwanego „z tytułu nakładów” za niezrozumiały, w przepisach art. 497 w zw. z art. 496 k.c. nie ma bowiem mowy o „nakładach”, natomiast przepis art. 461 § 1 k.c. nie mógł stanowić podstawy prawnej tego zarzutu, skoro dotyczy prawa zatrzymania przysługującego zobowiązanemu do wydania rzeczy, a nie uprawnionemu do żądania zwrotu rzeczy. Sąd Apelacyjny podzielił ten pogląd, a także stanowisko Sądu…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 6

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 461: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza prawo zatrzymania rzeczy według art. 461 KC?

Prawo zatrzymania pozwala osobie zobowiązanej do wydania cudzej rzeczy zatrzymać ją do czasu zaspokojenia lub zabezpieczenia swoich roszczeń o zwrot nakładów lub naprawienie szkody.

Czy mogę zatrzymać wynajmowaną rzecz, jeśli wierzę, że mam roszczenie wobec najemcy?

Nie, art. 461 § 2 wyłącza stosowanie prawa zatrzymania do rzeczy wynajętych, dzierżawionych lub użyczonych.

Czy prawo zatrzymania może być stosowane, gdy obowiązek wydania rzeczy wynika z czynu niedozwolonego?

Nie, w takim przypadku prawo zatrzymania według art. 461 § 2 nie ma zastosowania.

Jakie roszczenia możemy zabezpieczyć prawem zatrzymania?

Prawo zatrzymania zabezpiecza roszczenia o zwrot nakładów na rzecz oraz roszczenia o naprawienie szkody przez rzecz wyrządzoną.

Czy zatrzymanie rzeczy oznacza, że staję się jej właścicielem?

Nie, prawo zatrzymania nie zmienia własności rzeczy, a jedynie pozwala ją zatrzymać do czasu rozliczenia określonych roszczeń.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 461
← Wróć do pełnej ustawy