Artykuł 120 Kodeksu cywilnego precyzuje, kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczeń. Zgodnie z paragrafem 1, termin ten startuje od dnia, w którym roszczenie staje się wymagalne. Oznacza to, że roszczenie musi być możliwe do dochodzenia przez uprawnionego, czyli dochodzenie praw staje się aktualne. W przypadku gdy wymagalność roszczenia zależy od dokonania określonej czynności przez osobę uprawnioną, bieg przedawnienia liczy się od dnia, w którym roszczenie byłoby wymagalne, gdyby ta czynność została podjęta w najwcześniejszym możliwym terminie. Paragraf 2 normuje osobny przypadek – roszczenia o zaniechanie, czyli np. domagania się powstrzymania od określonych działań. Dla tych roszczeń bieg przedawnienia rozpoczyna się od momentu, gdy adresat roszczenia nie zastosował się do żądania zawartego w roszczeniu.
Przepis ten ma zastosowanie w szerokim zakresie spraw cywilnych, zarówno gdy chodzi o roszczenia pieniężne, jak i inne prawa podmiotowe. Chroni interesy wierzyciela, wskazując jasny moment, od którego liczy się termin na dochodzenie swoich praw w sądzie lub innym trybie. Przepis uwzględnia także sytuacje, gdy skuteczność roszczenia wymaga pewnych działań woli osoby uprawnionej, a więc uwalnia ją od presji terminowej, licząc termin od najwcześniejszego możliwego momentu wymagalności. Regulacja ta pomaga uniknąć niepewności co do rozpoczęcia biegu przedawnienia w złożonych sytuacjach.
Przykładem zastosowania artykułu 120 § 1 jest sytuacja, gdy osoba uprawniona do zapłaty odszkodowania najpierw musi zgłosić roszczenie, by stało się wymagalne. Jeśli zgłosi je z opóźnieniem, to termin przedawnienia liczy się tak, jakby zgłoszenie nastąpiło najwcześniej możliwego dnia. W przypadku roszczenia o zaniechanie zakłócania spokoju przez sąsiada, bieg terminu przedawnienia zaczyna się od dnia, w którym sąsiad nadal utrzymuje zakłócenia mimo wezwania do zaprzestania tych działań.
Jednym z częstych błędów przy stosowaniu artykułu 120 jest pomylenie momentu wymagalności roszczenia z datą powstania samego prawa, co może prowadzić do zbyt wczesnego lub zbyt późnego rozpoczęcia terminu przedawnienia. Innym nieporozumieniem jest nieuwzględnienie, że wymagalność roszczenia może zależeć od aktywności osoby uprawnionej, a zatem termin nie musi rozpoczynać się od daty faktycznego podjęcia czynności, lecz od najwcześniejszego możliwego terminu wymagalności. Często także nie przypomina się o odrębnych zasadach przy roszczeniach o zaniechanie, które mają inny moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia niż roszczenia o świadczenia pozytywne.
Podsumowując, artykuł 120 KC jest kluczowym przepisem dla prawidłowego ustalenia momentu rozpoczęcia terminu przedawnienia. Jego zrozumienie ma istotne znaczenie dla skutecznego dochodzenia lub obrony roszczeń w praktyce cywilnej. W każdej indywidualnej sprawie warto jednak skonsultować się z prawnikiem, by prawidłowo ustalić moment rozpoczęcia biegu przedawnienia i uniknąć ewentualnych błędów proceduralnych.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
