Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.

Art. 209¹.

Aktualizacja: 30 lipca 2026

Treść przepisu
Wyjaśnienie

§ 1.Pracodawca jest obowiązany:

1)zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników;

2)wyznaczyć pracowników do:

a)udzielania pierwszej pomocy,

b)wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników;

3)zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, ratownictwa medycznego oraz ochrony przeciwpożarowej.

§ 2.Działania, o których mowa w § 1, powinny być dostosowane do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu pracy oraz rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.

§ 3.Liczba pracowników, o których mowa w § 1 pkt 2, ich szkolenie oraz wyposażenie powinny uwzględniać rodzaj i poziom występujących zagrożeń.

§ 4.W przypadku zatrudniania przez pracodawcę wyłącznie pracowników młodocianych lub niepełnosprawnych – działania, o których mowa w § 1 pkt 2, może wykonywać sam pracodawca. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio.

Ten przepis w Twojej sprawie

Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.

Częste pytania:

Wyjaśnienie przepisu

Przepis art. 2091 Kodeksu pracy nakłada na pracodawcę obowiązki związane z zapewnieniem bezpieczeństwa w miejscu pracy, w szczególności poprzez przygotowanie do udzielania pierwszej pomocy, zwalczania pożarów oraz przeprowadzania ewakuacji. Zgodnie z § 1, pracodawca musi dostarczyć odpowiednie środki niezbędne do tych celów, wyznaczyć osoby odpowiedzialne za realizację tych działań oraz zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi specjalizującymi się w udzielaniu pomocy i ratownictwie. Normy te wskazują na kompleksowe podejście do ochrony zdrowia i życia osób przebywających w zakładzie pracy.

Przepis znajduje zastosowanie w każdej sytuacji, gdy mamy do czynienia z organizacją pracy zatrudniającej pracowników lub inne osoby na terenie zakładu pracy. Zgodnie z § 2, działania te powinny być adekwatne do specyfiki działalności, liczby osób oraz zagrożeń występujących w zakładzie. § 3 natomiast precyzuje, że liczba osób wyznaczonych do pierwszej pomocy, pożarów i ewakuacji musi odzwierciedlać poziom ryzyka, a także poziom i rodzaj zagrożeń charakterystycznych dla danego miejsca pracy.

Przykładem stosowania art. 2091 może być zakład przemysłowy, w którym zatrudnionych jest kilkudziesięciu pracowników. Pracodawca powinien wyposażyć miejsce pracy w apteczki i sprzęt gaśniczy, a także wyznaczyć kilka osób przeszkolonych do udzielania pierwszej pomocy, gaszenia pożarów oraz prowadzenia ewakuacji. Wszystkie te działania muszą być dostosowane do specyfiki działalności – na przykład w przypadku zakładu chemicznego będzie to oznaczało szczególne środki ochrony oraz specjalistyczne szkolenia.

Często popełnianym błędem jest niedostosowanie liczby wyznaczonych pracowników do realnych zagrożeń albo powierzanie obowiązków przypadkowym osobom bez odpowiedniego przeszkolenia. Innym problemem jest brak właściwego wyposażenia lub niesprawne środki do udzielania pierwszej pomocy i gaszenia pożarów. Warto także zwrócić uwagę na szczególną sytuację, jaką przewiduje § 4 – gdy zatrudnieni są wyłącznie pracownicy młodociani lub niepełnosprawni, wtedy obowiązki może przejąć sam pracodawca, jednak musi on uwzględnić wszelkie wymagania dotyczące poziomu zagrożeń i koniecznych szkoleń.

Podsumowując, art. 2091 Kodeksu pracy wyraźnie wskazuje na rolę pracodawcy w zapewnieniu bezpieczeństwa i gotowości na sytuacje kryzysowe w miejscu pracy. W przypadku wątpliwości dotyczących ich stosowania w konkretnej sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kto musi udzielać pierwszej pomocy w zakładzie pracy?

Pracodawca wyznacza pracowników odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy zgodnie z art. 2091 KP.

Jakie środki musi zapewnić pracodawca do zwalczania pożarów?

Pracodawca jest zobowiązany zapewnić środki niezbędne do zwalczania pożarów, takie jak gaśnice czy inne urządzenia przeciwpożarowe.

Czy pracodawca musi szkolić pracowników z ewakuacji?

Tak, zgodnie z art. 2091 KP pracownicy wyznaczeni do ewakuacji powinni być odpowiednio przeszkoleni.

Co zrobić, gdy w pracy zatrudnieni są tylko pracownicy młodociani lub niepełnosprawni?

W takiej sytuacji, według § 4 art. 2091 KP, pracodawca może sam wykonywać zadania związane z pierwszą pomocą i ewakuacją.

Czy pracodawca musi zapewnić łączność ze służbami ratunkowymi?

Tak, przepisy nakładają obowiązek zapewnienia łączności ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w ratownictwie.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 209(1)

← Wróć do pełnej ustawy