Art. 18³e Kodeksu pracy wprowadza istotną ochronę pracowników korzystających z uprawnień przysługujących im z tytułu naruszenia przepisów prawa pracy, w szczególności zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Przepis ten wyraźnie stanowi, że skorzystanie przez pracownika z takich uprawnień nie może stanowić podstawy do jakiegokolwiek niekorzystnego traktowania ze strony pracodawcy, ani nie może powodować negatywnych konsekwencji, w tym szczególnie nie może być przyczyną wypowiedzenia albo rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Oznacza to, że pracodawca jest zobowiązany do nieuzasadnionego respektowania praw pracownika i przeciwdziałania represjom za korzystanie z uprawnień wynikających z ochrony praw pracowniczych.
Zgodnie z paragrafem 2 tego artykułu, ochrona ta ma również zastosowanie do pracowników, którzy wspierają innych pracowników korzystających z tych uprawnień. To rozszerza krąg osób chronionych i przeciwdziała sytuacjom, gdzie pracodawca mógłby niekorzystnie odnosić się do osób udzielających pomocy lub wsparcia tym, którzy korzystają ze swoich praw pracowniczych. W ten sposób przepis ten sąsiaduje z zasadami solidarności i wzajemnej ochrony pracowników wobec zagrożeń ze strony pracodawcy.
Przystając do realiów codziennego stosowania tego artykułu można przytoczyć przykład pracownika, który zgłasza do działu HR lub do inspekcji pracy naruszenie przepisów o równym traktowaniu w firmie, np. dyskryminację ze względu na płeć lub wiek. Dzięki ochronie wynikającej z Art. 18³e KP pracodawca nie może zareagować na to zgłoszenie poprzez obniżenie wynagrodzenia, nieprzyznanie premii, czy wypowiedzenie umowy. Ponadto, jeśli inny pracownik wspiera zgłaszającego, również ten wspierający ma prawo do ochrony przed represjami. W razie naruszenia praw tych pracowników, przepis przewiduje prawo do odszkodowania, nie niższego niż minimalne wynagrodzenie za pracę. To ma znaczenie praktyczne dla zapewnienia realnej ochrony praw pracowniczych.
Często popełnianym błędem jest interpretowanie tego przepisu jako zakazu wypowiadania umowy pracy w innych sytuacjach, niezwiązanych bezpośrednio z korzystaniem z uprawnień wynikających z naruszeń prawa pracy. Nie każdy konflikt czy wypowiedzenie jest objęte tym przepisem. Ponadto pracownicy mogą nie być świadomi, że ochrona dotyczy także tych, którzy udzielają wsparcia kolegom, co wymaga uświadamiania i popularyzacji tej regulacji w zakładach pracy. Wreszcie, przy dochodzeniu odszkodowania za naruszenie praw nie zawsze pracownicy znają wysokość i sposób jego wyliczenia, co sprzyja konieczności skonsultowania indywidualnej sprawy z prawnikiem.
Podsumowując, Art. 18³e KP jest ważnym przepisem chroniącym pracownika przed negatywnymi konsekwencjami ze strony pracodawcy wynikającymi z korzystania z uprawnień dotyczących naruszeń prawa pracy, w tym równego traktowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, by właściwie zabezpieczyć swoje prawa.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.