Art. 663.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 663 Kodeksu postępowania karnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że w obecnym brzmieniu ustawy nie zawiera on żadnej treści normatywnej. W tekście aktu prawnego pozostała wyłącznie jednostka redakcyjna wraz z adnotacją o uchyleniu, natomiast norma, która niegdyś kryła się pod tym numerem, została usunięta z systemu prawa przez ustawodawcę. Taki zabieg jest standardową techniką legislacyjną: numeracja artykułów nie jest przesuwana po każdej nowelizacji, ponieważ powodowałoby to chaos w odesłaniach zawartych w innych przepisach i w dokumentach procesowych. Skutek praktyczny jest jednoznaczny - z art. 663 KPK nie można obecnie wywieść żadnego uprawnienia, obowiązku ani kompetencji organu procesowego. Powoływanie się na ten przepis jako podstawę prawną czynności lub żądania jest z natury rzeczy nieskuteczne.

Kiedy przepis ma zastosowanie

W aktualnym stanie prawnym art. 663 KPK nie ma zastosowania do żadnej sprawy karnej wszczętej lub prowadzonej po dacie jego uchylenia. Znaczenie tej jednostki redakcyjnej ogranicza się w praktyce do celów historycznych i porównawczych: przy analizie starszych orzeczeń, komentarzy, akt archiwalnych lub pism procesowych sporządzonych pod rządami wcześniejszego brzmienia ustawy. Uchylenie przepisu nie oznacza automatycznie, że regulowana przez niego materia przestała podlegać prawu - często bywa tak, że rozwiązanie zostało przeniesione do innej jednostki redakcyjnej albo do odrębnej ustawy. Aby ustalić stan prawny właściwy dla konkretnej czynności, należy sięgnąć do tekstu ustawy obowiązującego w dacie tej czynności oraz do przepisów przejściowych nowelizacji, która uchylenia dokonała. To właśnie przepisy przejściowe rozstrzygają, według jakich reguł kończy się postępowania będące w toku w chwili zmiany prawa.

Przykład

Obrońca przygotowuje pismo procesowe i korzysta ze starszego wydania komentarza do Kodeksu postępowania karnego, w którym art. 663 KPK opisany jest jako obowiązujący. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu jednolitego ustawy okazuje się, że przy tym artykule widnieje wyłącznie adnotacja o uchyleniu. Obrońca musi wówczas ustalić, czy materia została przeniesiona do innego przepisu, czy też ustawodawca zrezygnował z niej całkowicie, a następnie oprzeć wniosek na aktualnie obowiązującej podstawie. Wskazanie w piśmie uchylonego artykułu nie tylko osłabia argumentację, lecz może również prowadzić do wezwania o sprecyzowanie żądania.

Częste nieporozumienia

Pierwszy błąd polega na przekonaniu, że skoro numer artykułu wciąż figuruje w tekście ustawy, to przepis nadal obowiązuje. Drugi to założenie, że uchylenie działa wstecz i unieważnia czynności dokonane wcześniej na podstawie tego przepisu - o skutkach czasowych rozstrzygają przepisy przejściowe, a nie samo uchylenie. Trzeci błąd to korzystanie z nieaktualnych wydruków, kopii internetowych lub wydań książkowych bez sprawdzenia daty tekstu jednolitego. Warto też pamiętać, że dawne orzecznictwo dotyczące uchylonego przepisu może zachować wartość interpretacyjną, jeżeli podobne rozwiązanie funkcjonuje dziś w innej jednostce redakcyjnej. W indywidualnej sprawie karnej warto skonsultować się z prawnikiem, który ustali przepisy właściwe dla danego stanu faktycznego i daty czynności.