Art. 655.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 655 KPK wyznacza zakres spraw, w których Sąd Najwyższy działa jako sąd właściwy w postępowaniu przed sądami wojskowymi. Zgodnie z § 1 pkt 1 Sąd Najwyższy rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji przez wojskowy sąd okręgowy, a więc pełni wobec nich funkcję sądu odwoławczego. Punkt 2 potwierdza, że to Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje w sprawach należących do orzecznictwa sądów wojskowych. Punkt 3 przekazuje mu wszystkie sprawy, które kodeks przewiduje dla sądu wyższego rzędu nad wojskowym sądem okręgowym, a punkt 4 - inne sprawy powierzone Sądowi Najwyższemu przez ustawę. Paragraf 2 nakazuje odpowiednio stosować art. 39 KPK oraz art. 439 § 1 pkt 3 KPK do orzeczeń Sądu Najwyższego w zakresie spraw podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, co dotyczy skutków rozpoznania sprawy oraz bezwzględnej przyczyny odwoławczej związanej z nienależytą obsadą lub udziałem osoby nieuprawnionej do orzekania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w postępowaniu w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, czyli w tak zwanym postępowaniu karnym w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, uregulowanym w dziale, w którym mieści się art. 655 KPK. Warunkiem sięgnięcia po pkt 1 jest to, aby zaskarżone orzeczenie lub zarządzenie zostało wydane w pierwszej instancji przez wojskowy sąd okręgowy, a nie przez wojskowy sąd garnizonowy. Punkt 3 uruchamia się wtedy, gdy kodeks w innym miejscu odsyła do sądu wyższego rzędu - na przykład przy rozstrzyganiu sporów o właściwość, przekazaniu sprawy innemu sądowi czy rozpoznaniu określonych zażaleń. Paragraf 2 znajduje zastosowanie wówczas, gdy ocenia się skutki orzeczeń samego Sądu Najwyższego wydanych w tej kategorii spraw.

Przykład

Wojskowy sąd okręgowy skazuje w pierwszej instancji oskarżonego żołnierza zawodowego. Obrońca składa apelację, kwestionując ocenę dowodów i wymiar kary. Ze względu na art. 655 § 1 pkt 1 KPK apelacja nie trafia do sądu apelacyjnego powszechnego, lecz do Sądu Najwyższego, który rozpoznaje ją jako sąd odwoławczy. Gdyby po uprawomocnieniu się wyroku strona zdecydowała się na kasację, także ona - na podstawie § 1 pkt 2 - podlegałaby rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest zakładanie, że każda sprawa z udziałem żołnierza trafia do Sądu Najwyższego; art. 655 KPK dotyczy tylko określonych kategorii spraw, a orzeczenia wojskowych sądów garnizonowych mają inną drogę odwoławczą. Drugim - mylenie roli Sądu Najwyższego jako sądu odwoławczego z jego typową funkcją kasacyjną; tu rozpoznaje on zwykłe środki odwoławcze. Trzecim nieporozumieniem jest odczytywanie § 2 jako źródła nowych podstaw zaskarżenia, podczas gdy przepis jedynie nakazuje odpowiednie stosowanie art. 39 i art. 439 § 1 pkt 3 KPK. Warto też pamiętać, że pkt 4 ma charakter otwarty i wymaga sprawdzenia przepisów pozakodeksowych. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ustalenie właściwego sądu ma bezpośredni wpływ na skuteczność wniesionego środka.