Art. 652.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 652 KPK wymienia sądy, które orzekają w sprawach karnych podlegających orzecznictwu sądów wojskowych. Zgodnie z jego treścią są to: wojskowy sąd garnizonowy, wojskowy sąd okręgowy oraz Sąd Najwyższy. Przepis zastrzega jednocześnie, że sądy te orzekają "stosownie do zakresu właściwości", a więc samo wyliczenie nie rozstrzyga jeszcze, który konkretnie sąd zajmie się daną sprawą. Art. 652 KPK pełni zatem funkcję porządkującą: wskazuje zamknięty katalog organów sądowych działających w postępowaniu przed sądami wojskowymi, natomiast szczegółowy podział zadań między nimi wynika z dalszych przepisów o właściwości rzeczowej, miejscowej i funkcjonalnej. Przepis ten otwiera regulację dotyczącą postępowania w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, stanowiąc dla niej punkt wyjścia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 652 KPK znajduje zastosowanie wtedy, gdy dana sprawa karna w ogóle podlega orzecznictwu sądów wojskowych. Przesądzenie tego następuje na podstawie odrębnych przepisów określających zakres spraw powierzonych sądownictwu wojskowemu, a nie na podstawie samego art. 652 KPK. Jeżeli sprawa mieści się w tym zakresie, to rozpozna ją jeden z trzech sądów wymienionych w przepisie, a nie sąd rejonowy lub okręgowy sądownictwa powszechnego. Znaczenie art. 652 KPK ujawnia się także na etapie odwoławczym i kasacyjnym, ponieważ przepis obejmuje również Sąd Najwyższy jako element struktury orzekającej w tych sprawach. W praktyce przepis jest punktem odniesienia przy badaniu, czy sprawę skierowano do właściwego sądu.

Przykład

Prokurator do spraw wojskowych kieruje akt oskarżenia przeciwko żołnierzowi, zarzucając mu czyn, który zgodnie z obowiązującymi przepisami należy do orzecznictwa sądów wojskowych. Ponieważ sprawa mieści się w tym zakresie, sądem właściwym nie będzie sąd rejonowy sądownictwa powszechnego, lecz jeden z sądów wymienionych w art. 652 KPK. O tym, czy sprawę rozpozna w pierwszej instancji wojskowy sąd garnizonowy, czy wojskowy sąd okręgowy, przesądzają przepisy o właściwości rzeczowej. Gdyby po prawomocnym zakończeniu postępowania strona zdecydowała się na kasację, właściwy będzie Sąd Najwyższy, również wskazany w tym przepisie.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest odczytywanie art. 652 KPK jako samodzielnej podstawy ustalenia, który sąd rozpozna konkretną sprawę. Przepis wymienia jedynie katalog sądów, a rozstrzygnięcie o właściwości wymaga sięgnięcia do dalszych regulacji. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że każda sprawa z udziałem żołnierza automatycznie trafia do sądu wojskowego - to, czy sprawa podlega orzecznictwu sądów wojskowych, wynika z odrębnych przepisów. Mylące bywa też przekonanie, że Sąd Najwyższy występuje w tych sprawach wyłącznie jako sąd kasacyjny, podczas gdy art. 652 KPK wskazuje go szerzej jako sąd orzekający stosownie do zakresu swojej właściwości. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania.