Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
§ 1.W sprawach o przestępstwa wymienione w art. 647 § 1 pkt 1 i 2 orzeka sąd wojskowy, obejmujący swoją właściwością jednostkę wojskową, w której żołnierz pełnił służbę wojskową lub pracownik był zatrudniony.
§ 2.Właściwość sądu wojskowego ze względu na przynależność oskarżonego do jednostki wojskowej określa się według chwili wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego.
§ 3.(uchylony)
Art. 651 KPK rozstrzyga, który konkretnie sąd wojskowy jest właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy karnej należącej do sądownictwa wojskowego. Zgodnie z § 1, w sprawach o przestępstwa wymienione w art. 647 § 1 pkt 1 i 2 KPK orzeka ten sąd wojskowy, którego właściwość obejmuje jednostkę wojskową, w której żołnierz pełnił służbę wojskową albo w której pracownik był zatrudniony. Kryterium właściwości nie jest zatem miejsce popełnienia czynu, jak dzieje się to co do zasady w postępowaniu przed sądami powszechnymi, lecz przynależność oskarżonego do określonej jednostki wojskowej. Paragraf 2 dodaje regułę czasową: przynależność tę ocenia się według chwili wszczęcia przeciwko danej osobie postępowania karnego. Paragraf 3 tego artykułu został uchylony, więc nie wywołuje już skutków prawnych.
Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy sprawa w ogóle podlega orzecznictwu sądów wojskowych, a więc gdy spełnione są przesłanki z art. 647 § 1 pkt 1 i 2 KPK. Dotyczy on więc spraw żołnierzy pełniących służbę wojskową oraz - w zakresie wskazanym w powołanym przepisie - pracowników związanych z jednostką wojskową. Art. 651 KPK nie decyduje o tym, czy sprawę rozpozna sąd wojskowy, lecz o tym, który z sądów wojskowych ma ją prowadzić. Zasada z § 2 ma znaczenie porządkujące: zapobiega sporom kompetencyjnym w sytuacjach, gdy oskarżony w toku postępowania zmienia jednostkę, zostaje przeniesiony albo kończy służbę bądź zatrudnienie. Chwila wszczęcia postępowania karnego przeciwko konkretnej osobie stanowi więc punkt odniesienia, który utrwala właściwość sądu.
Żołnierz pełni służbę w jednostce wojskowej położonej w okręgu objętym właściwością jednego z sądów wojskowych i zostaje mu przedstawiony zarzut popełnienia przestępstwa należącego do kategorii z art. 647 § 1 pkt 1 KPK. Sprawę rozpozna ten sąd wojskowy, który obejmuje swoją właściwością jednostkę, w której żołnierz pełnił służbę, niezależnie od tego, w jakim miejscu doszło do czynu. Jeżeli po wszczęciu postępowania żołnierz zostanie przeniesiony do jednostki w innym rejonie kraju, sprawa nadal pozostaje przed sądem ustalonym pierwotnie, ponieważ § 2 nakazuje oceniać przynależność według chwili wszczęcia postępowania. Analogicznie postąpi się wobec pracownika, biorąc pod uwagę jednostkę, w której był zatrudniony.
Najczęstszym błędem jest przyjmowanie, że sąd wojskowy właściwy jest według miejsca popełnienia przestępstwa - art. 651 KPK wprowadza tu odrębne kryterium przynależności do jednostki. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że późniejsze przeniesienie służbowe, zwolnienie ze służby lub rozwiązanie stosunku pracy automatycznie zmienia sąd właściwy; § 2 wyklucza taki automatyzm. Mylone bywa również stosowanie tego przepisu do wszystkich spraw żołnierzy, podczas gdy odnosi się on tylko do kategorii wskazanych w art. 647 § 1 pkt 1 i 2 KPK. Warto też pamiętać, że uchylony § 3 nie może być podstawą jakichkolwiek twierdzeń o właściwości. W indywidualnej sprawie zasadne jest skonsultowanie się z prawnikiem, ponieważ ocena właściwości wymaga analizy konkretnych okoliczności.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Ten sąd wojskowy, którego właściwość obejmuje jednostkę wojskową, w której żołnierz pełnił służbę albo pracownik był zatrudniony. Dotyczy to spraw o przestępstwa z art. 647 § 1 pkt 1 i 2 KPK.
Nie. Art. 651 § 1 KPK wiąże właściwość z jednostką wojskową oskarżonego, a nie z miejscem czynu.
Właściwość ustala się według chwili wszczęcia postępowania karnego przeciwko oskarżonemu, zgodnie z art. 651 § 2 KPK. Późniejsza zmiana jednostki jej nie modyfikuje.
Tak, w zakresie wynikającym z art. 647 § 1 pkt 1 i 2 KPK. Właściwy jest wtedy sąd obejmujący jednostkę, w której pracownik był zatrudniony.
Uchylony przepis nie obowiązuje i nie może stanowić podstawy ustalania właściwości. Zastosowanie mają wyłącznie § 1 i § 2.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI