Art. 625.

Co stanowi przepis

Art. 625 KPK wprowadza szczególną regułę dotyczącą kosztów sądowych w postępowaniu karnym prowadzonym wobec żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową. Zgodnie z jego treścią, jeżeli wobec takiej osoby zapadnie wyrok skazujący albo orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania, nie pobiera się od niej należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Norma ta nie oznacza, że koszty w ogóle nie powstają ani że sąd nie może ich wyliczyć - chodzi o to, że nie następuje etap ich egzekwowania od oskarżonego. Przepis został umieszczony w części Kodeksu poświęconej postępowaniu w sprawach podlegających orzecznictwu sądów wojskowych, co wyznacza krąg sytuacji, w których się go stosuje. Rozwiązanie to opiera się na założeniu, że osoba pełniąca zasadniczą służbę wojskową pozostaje w szczególnym stosunku do państwa i z reguły nie dysponuje samodzielnym źródłem dochodu pozwalającym na pokrycie takich należności.

Kiedy ma zastosowanie

Dla zastosowania art. 625 KPK muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, osoba, wobec której toczy się postępowanie, musi być żołnierzem odbywającym zasadniczą służbę wojskową - status ten oceniany jest w odniesieniu do przepisów regulujących powszechny obowiązek obrony. Po drugie, postępowanie musi zakończyć się skazaniem albo warunkowym umorzeniem, czyli rozstrzygnięciami, które w normalnym trybie wiążą się z obciążeniem oskarżonego kosztami. Przepis nie odnosi się natomiast do uniewinnienia ani umorzenia postępowania z innych przyczyn, ponieważ w tych wypadkach koszty i tak co do zasady ponosi Skarb Państwa. Zwolnienie dotyczy wyłącznie kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, a nie innych świadczeń orzekanych w wyroku, takich jak grzywna, obowiązek naprawienia szkody czy nawiązka.

Przykład

Żołnierz odbywający zasadniczą służbę wojskową zostaje oskarżony o czyn zabroniony i sąd wydaje wobec niego wyrok skazujący, orzekając karę oraz grzywnę. W toku sprawy powstały wydatki związane z opinią biegłego i doręczeniami, a od wymierzonej kary należałaby się opłata. Na podstawie art. 625 KPK sąd nie obciąża skazanego tymi kosztami sądowymi i nie są one od niego ściągane. Grzywna oraz ewentualny obowiązek naprawienia szkody pozostają jednak w mocy, ponieważ nie stanowią kosztów sądowych w rozumieniu tego przepisu.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest traktowanie art. 625 KPK jako ogólnego zwolnienia wszystkich żołnierzy od kosztów postępowania karnego - przepis dotyczy wyłącznie osób odbywających zasadniczą służbę wojskową, a nie każdego, kto nosi mundur. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że zwolnienie obejmuje wszelkie należności finansowe wynikające z wyroku, podczas gdy odnosi się tylko do kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa. Bywa też mylnie przyjmowane, że przepis wymaga odrębnego wniosku oskarżonego - działa on z mocy prawa, gdy spełnione są jego przesłanki. W konkretnej, indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni status procesowy i zakres orzeczonych należności.