Art. 618i.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 618i KPK wprowadza zasadę jednokrotności zwrotu należności osobom, które biorą udział w postępowaniu karnym jako biegli, tłumacze lub specjaliści niebędący funkcjonariuszami organów procesowych. Jeżeli taka osoba zostanie wezwana przez uprawniony organ w kilku sprawach na ten sam dzień, zwrot kosztów podróży, noclegu, utrzymania w miejscu wykonywania czynności postępowania, a także utraconego zarobku lub dochodu z powodu stawiennictwa przysługuje jej tylko raz. Przepis nie odbiera prawa do wynagrodzenia za samą pracę wykonaną w każdej ze spraw - dotyczy wyłącznie należności związanych ze stawiennictwem, czyli z faktem przybycia na wezwanie. Logika normy jest prosta: skoro osoba odbyła jedną podróż, poniosła jedne koszty noclegu i utraciła jeden dzień zarobku, to nie może otrzymać zwrotu tych samych wydatków wielokrotnie, choćby czynności odbywały się w kilku odrębnych postępowaniach.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się przy spełnieniu kilku przesłanek łącznie. Po pierwsze, chodzi o biegłego, tłumacza lub specjalistę, który nie jest funkcjonariuszem organów procesowych - specjalista będący takim funkcjonariuszem podlega odrębnym regulacjom. Po drugie, wezwanie musi pochodzić od uprawnionego organu, a więc od sądu, prokuratora lub innego organu prowadzącego postępowanie. Po trzecie, wezwania muszą dotyczyć kilku spraw i przypadać na ten sam dzień. Nie ma znaczenia, czy sprawy prowadzi ten sam organ, ani czy czynności odbywają się kolejno po sobie - decyduje zbieżność dnia stawiennictwa i jednorazowe poniesienie kosztów dojazdu oraz pobytu.

Przykład

Tłumacz przysięgły języka ukraińskiego mieszkający w innym mieście zostaje wezwany na wtorek do sądu rejonowego: o godzinie 9.00 w sprawie karnej dotyczącej kradzieży, a o 12.00 w innym postępowaniu o oszustwo. Dojeżdża jednym pociągiem, ponosi koszt jednego biletu w obie strony i traci jeden dzień pracy we własnym biurze tłumaczeń. Mimo że składa wnioski w dwóch sprawach, zwrot kosztów podróży i utraconego dochodu otrzyma jednorazowo, zgodnie z art. 618i KPK. Wynagrodzenie za samo tłumaczenie ustali natomiast organ odrębnie w każdej ze spraw, według czasu i zakresu wykonanej pracy.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie zwrotu kosztów stawiennictwa z wynagrodzeniem za czynność - to dwie różne kategorie należności i art. 618i KPK ogranicza wyłącznie tę pierwszą. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że przepis dotyczy również świadków; norma wymienia wprost biegłego, tłumacza i specjalistę. Zdarza się też, że osoba wezwana składa dwa identyczne wnioski o zwrot kosztów podróży, licząc na podwójną wypłatę, co prowadzi do odmowy w jednej ze spraw. Warto również pamiętać, że przepis nie wyklucza zwrotu kosztów rzeczywiście zwiększonych, jeżeli dodatkowe wydatki wynikały z odrębnych okoliczności, jednak ich wykazanie spoczywa na wnioskodawcy. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy rozliczaniu wyższych kwot, warto skonsultować się z prawnikiem.