Co dokładnie stanowi przepis
Art. 618g KPK jest przepisem odsyłającym: nakazuje stosować odpowiednio art. 618a KPK do biegłego, tłumacza oraz specjalisty, który nie jest funkcjonariuszem organów procesowych, jeżeli osoby te zostały powołane przez sąd albo przez organ postępowania przygotowawczego. Art. 618a KPK reguluje zwrot utraconego zarobku lub dochodu z powodu stawiennictwa na wezwanie organu procesowego, a więc art. 618g przenosi ten mechanizm rekompensaty na wskazaną grupę uczestników postępowania. Druga część przepisu zawiera istotne zastrzeżenie: zasady te obowiązują również wtedy, gdy sąd lub organ postępowania przygotowawczego ostatecznie nie skorzystał z usług powołanego biegłego, tłumacza czy specjalisty. Innymi słowy, samo wezwanie i związana z nim konieczność stawienia się lub pozostawania w gotowości uruchamia prawo do rozliczenia utraconych zarobków, niezależnie od tego, czy doszło do faktycznego wykonania czynności. Zwrot ten funkcjonuje odrębnie od wynagrodzenia za sporządzoną opinię lub wykonane tłumaczenie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu karnym, zarówno na etapie postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuratora lub Policję, jak i na etapie postępowania sądowego. Warunkiem jest powołanie danej osoby w charakterze biegłego, tłumacza albo specjalisty przez organ procesowy - nie dotyczy on osób działających na prywatne zlecenie stron. Art. 618g KPK wyraźnie wyłącza ze swojego zakresu specjalistów będących funkcjonariuszami organów procesowych, ponieważ wykonują oni czynności w ramach obowiązków służbowych. Kluczowe znaczenie ma zwrot "odpowiednio": zasady z art. 618a KPK stosuje się z uwzględnieniem odmiennej roli procesowej tych osób. Przepis obejmuje także sytuację, w której czynność odwołano, rozprawę odroczono albo organ zrezygnował z usług powołanego specjalisty.
Przykład
Sąd wezwał tłumacza języka ukraińskiego na rozprawę wyznaczoną na wtorek rano. Tłumacz, prowadzący własną działalność, odwołał zaplanowane na ten dzień zlecenia komercyjne i stawił się w sądzie. Na miejscu okazało się, że oskarżony nie przyszedł, rozprawa została odroczona, a z usług tłumacza w tym dniu nie skorzystano. Mimo to, na podstawie art. 618g w związku z art. 618a KPK, tłumacz może wnioskować o zwrot dochodu utraconego wskutek stawiennictwa, o ile wykaże jego wysokość zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest mylenie zwrotu utraconego zarobku z wynagrodzeniem za opinię lub tłumaczenie - to dwa odrębne tytuły rozliczenia. Drugie nieporozumienie polega na przekonaniu, że brak faktycznego wykonania czynności pozbawia prawa do zwrotu, co przeczy wprost drugiemu zdaniu art. 618g KPK. Trzecim błędem jest zakładanie automatycznej wypłaty: rozliczenie następuje na wniosek i wymaga udokumentowania straty. Warto też pamiętać, że przepis nie obejmuje specjalistów będących funkcjonariuszami organów procesowych. W indywidualnej sprawie zasadne jest skonsultowanie się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.