Art. 611fa.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 611fa KPK określa tryb, w jakim sąd polski może doprowadzić do wykonania za granicą prawomocnie orzeczonej kary lub należności o charakterze pieniężnym. Zgodnie z § 1 chodzi o grzywnę, nawiązkę, świadczenie pieniężne oraz zasądzone od sprawcy koszty procesu, orzeczone wobec obywatela polskiego lub cudzoziemca. Sąd może wystąpić o wykonanie takiego orzeczenia bezpośrednio do właściwego sądu lub innego organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, nazywanego w tym rozdziale państwem wykonania orzeczenia. Paragraf 2 wprowadza zasadę jednokrotności: wystąpienie kieruje się każdorazowo tylko do jednego państwa, a ponowne wystąpienie do innego państwa jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy orzeczenie nie zostało wykonane albo wykonano je jedynie częściowo. Kolejne paragrafy regulują stronę dokumentacyjną: do poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu orzeczenia dołącza się zaświadczenie ze wszystkimi istotnymi informacjami (§ 3), tłumaczone na język urzędowy państwa wykonania lub inny wskazany przez nie język (§ 4).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Warunkiem wystąpienia jest prawomocność orzeczenia - dopóki sprawa nie jest zakończona prawomocnie, procedura z art. 611fa KPK nie wchodzi w grę. Drugą przesłanką jest istnienie łącznika z państwem wykonania: sprawca musi w nim posiadać mienie, osiągać dochody albo mieć stałe lub czasowe miejsce pobytu. Przepis posługuje się sformułowaniem "może", co oznacza, że wystąpienie jest uprawnieniem sądu, a nie automatycznym obowiązkiem. Paragraf 5 dopuszcza przekazanie odpisu orzeczenia i zaświadczenia również za pomocą urządzeń służących do automatycznego przesyłania danych, o ile da się stwierdzić autentyczność dokumentów; na żądanie organu zagranicznego sąd przesyła odpis orzeczenia i oryginał zaświadczenia. Gdy ustalenie właściwego organu sprawia trudności, sąd może zwrócić się do jednostek Europejskiej Sieci Sądowej (§ 6). Wzór zaświadczenia określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości wydane na podstawie § 7.

Przykład

Polski sąd prawomocnie skazuje kierowcę na grzywnę oraz zasądza od niego koszty procesu, a skazany od kilku lat pracuje i mieszka w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, gdzie osiąga dochody. Egzekucja w Polsce jest bezskuteczna, bo skazany nie ma tu majątku. Sąd sporządza poświadczony odpis wyroku, wypełnia zaświadczenie według wzoru z rozporządzenia, wskazując m.in. wpłaty już dokonane na poczet grzywny i kosztów, i przesyła dokumenty do organu państwa pobytu skazanego. Jeżeli orzeczenie zostanie wykonane tylko częściowo, dopiero wówczas sąd może wystąpić do kolejnego państwa co do pozostałej części.

Częste nieporozumienia

Często sądzi się, że sąd może jednocześnie wysłać wniosek do kilku państw, aby zwiększyć szanse ściągnięcia należności - § 2 wyraźnie tego zakazuje. Mylne jest też przekonanie, że wystarczy sam odpis wyroku: bez prawidłowo wypełnionego i przetłumaczonego zaświadczenia organ zagraniczny może odmówić działania. Nie jest wreszcie tak, że przekazanie orzeczenia oznacza automatyczne jego wykonanie - decyzję w tym przedmiocie podejmuje organ państwa wykonania według własnych przepisów. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.