Art. 589v.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 589v KPK jest przepisem o charakterze rozgraniczającym zakres stosowania regulacji zawartych w rozdziale dotyczącym wystąpienia do państwa członkowskiego Unii Europejskiej o wykonanie postanowienia o zatrzymaniu dowodów oraz wykonania takich postanowień wydanych za granicą. Przepis stanowi, że przepisy tego rozdziału w zakresie zatrzymania dowodów stosuje się do orzeczeń organów państw członkowskich Unii Europejskiej, w których nie ma zastosowania europejski nakaz dochodzeniowy. Innymi słowy, ustawodawca utrzymał dotychczasowy mechanizm współpracy opartej na wzajemnym uznawaniu postanowień o zabezpieczeniu dowodów, ale ograniczył go do tych relacji, w których instrument nowszy, czyli europejski nakaz dochodzeniowy, nie znajduje zastosowania. Norma ta nie tworzy nowej procedury ani nowych uprawnień organów, lecz jedynie wyznacza granicę pomiędzy dwoma reżimami współpracy w sprawach karnych. Dzięki temu przepisy rozdziału nie stają się martwe, lecz zachowują znaczenie w tych układach, w których nakaz dochodzeniowy nie działa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 589v KPK znajduje zastosowanie wtedy, gdy do sądu lub prokuratora trafia orzeczenie organu innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej dotyczące zatrzymania (zabezpieczenia) dowodów, a jednocześnie w relacji z tym państwem nie stosuje się europejskiego nakazu dochodzeniowego. Chodzi więc o sytuacje, w których dane państwo nie jest związane regulacją dotyczącą nakazu dochodzeniowego albo w których z innych powodów instrument ten nie obejmuje danej kategorii spraw. Przesłanką stosowania przepisu jest zatem po pierwsze pochodzenie orzeczenia od organu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, po drugie przedmiot orzeczenia w postaci zatrzymania dowodów, a po trzecie brak zastosowania europejskiego nakazu dochodzeniowego. Jeżeli którykolwiek z tych elementów nie występuje, podstawy współpracy trzeba szukać w innych przepisach kodeksu lub w umowach międzynarodowych.

Przykład

Prokurator w państwie członkowskim Unii Europejskiej prowadzi postępowanie w sprawie oszustwa gospodarczego i ustala, że dokumentacja księgowa spółki znajduje się w biurze rachunkowym w Polsce. Wydaje orzeczenie o zatrzymaniu tych dowodów i kieruje je do polskiego organu. Ponieważ w relacji z tym państwem europejski nakaz dochodzeniowy nie znajduje zastosowania, polski prokurator ocenia wniosek na podstawie przepisów rozdziału, do którego odsyła art. 589v KPK, i w razie ich spełnienia doprowadza do zabezpieczenia dokumentów przed ich zniszczeniem lub ukryciem. Gdyby jednak państwo to stosowało nakaz dochodzeniowy, właściwa byłaby procedura przewidziana dla tego instrumentu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że przepisy o zatrzymaniu dowodów zostały całkowicie zastąpione przez europejski nakaz dochodzeniowy - art. 589v KPK wyraźnie zachowuje ich zastosowanie w określonym zakresie. Drugim nieporozumieniem jest mylenie zatrzymania dowodów z ich przekazaniem; zabezpieczenie ma charakter zachowawczy i nie przesądza automatycznie o wydaniu przedmiotów. Trzeci błąd polega na rozciąganiu tego przepisu na państwa spoza Unii Europejskiej, do których stosuje się inne podstawy współpracy. Warto też pamiętać, że przepis nie zwalnia organu z badania przesłanek odmowy przewidzianych w pozostałych przepisach rozdziału. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności.