Co dokładnie stanowi przepis
Art. 589a KPK dotyczy sytuacji, w której osoba przebywająca w warunkach pozbawienia wolności na terytorium państwa obcego zostaje czasowo wydana stronie polskiej, aby złożyć zeznania w charakterze świadka albo wziąć udział w innej czynności procesowej przed polskim sądem lub prokuratorem. Przepis nakłada obowiązek zapewnienia, by taka osoba w czasie pobytu w Polsce nadal pozostawała pozbawiona wolności. Decyzję o umieszczeniu jej w polskim zakładzie karnym lub areszcie śledczym podejmuje sąd okręgowy właściwy według miejsca wykonania czynności procesowej. Umieszczenie następuje na czas pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak nie może przekroczyć okresu pozbawienia wolności określonego przez państwo wydające. Zgodnie z § 2 na postanowienie sądu w tym przedmiocie zażalenie nie przysługuje, co oznacza, że rozstrzygnięcie jest w tym zakresie niezaskarżalne.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 589a KPK znajduje zastosowanie wyłącznie w obrocie prawnym z zagranicą, gdy podstawą przekazania osoby jest jej czasowe wydanie na potrzeby polskiego postępowania karnego. Kluczowe jest to, że osoba ta jest już pozbawiona wolności w państwie obcym, a jej przybycie do Polski ma charakter tymczasowy i celowy - służy przeprowadzeniu konkretnej czynności procesowej. Przepis obejmuje nie tylko przesłuchanie w charakterze świadka, lecz także inne czynności, w których udział takiej osoby jest niezbędny, na przykład okazanie czy konfrontację. Właściwość sądu ustala się według miejsca, w którym czynność ma zostać wykonana, a nie według miejsca prowadzenia całego postępowania. Granicą czasową jest okres pozbawienia wolności wynikający z decyzji państwa wydającego - polski sąd nie może go samodzielnie przedłużyć.
Przykład
Przed polskim sądem okręgowym toczy się sprawa o przestępstwo gospodarcze, a istotnym świadkiem jest osoba odbywająca karę pozbawienia wolności w innym państwie. Strona polska występuje o jej czasowe wydanie w celu przesłuchania, a państwo obce wyraża zgodę na pobyt trwający kilkanaście dni. Sąd okręgowy właściwy dla miejsca przesłuchania wydaje postanowienie o umieszczeniu tej osoby w areszcie śledczym na czas jej pobytu w Polsce. Po zakończeniu czynności procesowej osoba ta zostaje odesłana do państwa wydającego, przy czym pobyt w Polsce nie może przekroczyć okresu wskazanego przez to państwo.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest traktowanie umieszczenia w zakładzie karnym z art. 589a KPK jako formy tymczasowego aresztowania stosowanego wobec podejrzanego - to instytucja odrębna, służąca jedynie zapewnieniu wykonania czynności procesowej wobec osoby już pozbawionej wolności za granicą. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że osoba wydana może zostać zatrzymana w Polsce dłużej niż wynika to z decyzji państwa wydającego. Trzecim jest oczekiwanie, że postanowienie sądu podlega kontroli instancyjnej - § 2 wyraźnie wyłącza zażalenie. Warto też pamiętać, że przepis sam w sobie nie reguluje przesłanek samego wydania osoby, lecz jedynie sposób postępowania po jej przybyciu do Polski. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ szczegóły zależą od treści porozumienia z państwem wydającym.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.