Art. 577a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 577a KPK pełni funkcję tak zwanego słowniczka, czyli przepisu, który nadaje ściśle określone znaczenie dwóm pojęciom używanym w dalszych przepisach tego samego działu Kodeksu postępowania karnego. Po pierwsze, wprowadza pojęcie "postępowania europejskiego", przez które rozumie się postępowanie karne prowadzone lub nadzorowane przez prokuratora Prokuratury Europejskiej, przy czym zakres spraw wyznacza właściwość określona w rozporządzeniu Rady (UE) 2017/1939 z dnia 12 października 2017 r. wdrażającym wzmocnioną współpracę w zakresie ustanowienia Prokuratury Europejskiej. Po drugie, przepis definiuje "postępowanie krajowe" jako postępowanie karne prowadzone lub nadzorowane przez prokuratora powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury, a więc przez prokuratora działającego w strukturze polskiej prokuratury. Art. 577a KPK wprowadza również skrót "rozporządzenie 2017/1939", którym posługują się kolejne przepisy działu. Sam w sobie nie tworzy zatem żadnych uprawnień ani obowiązków procesowych, lecz porządkuje siatkę pojęciową i zapewnia, że dalsze regulacje są czytane jednolicie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Definicje z art. 577a KPK stosuje się wyłącznie w obrębie działu, w którym przepis został umieszczony, a nie do całego Kodeksu postępowania karnego. Nabierają one znaczenia zawsze wtedy, gdy dalsze przepisy rozstrzygają kwestie relacji między czynnościami prowadzonymi przez Prokuraturę Europejską a czynnościami polskich organów, na przykład gdy trzeba ustalić, które postępowanie jest "europejskie", a które "krajowe". Kryterium rozróżnienia jest podmiotowe i opiera się na tym, kto prowadzi lub nadzoruje postępowanie: prokurator Prokuratury Europejskiej czy prokurator powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury. Dodatkowym elementem definicji postępowania europejskiego jest odesłanie do właściwości wynikającej z rozporządzenia 2017/1939, co oznacza, że nie każde postępowanie dotyczące interesów finansowych Unii automatycznie mieści się w tym pojęciu.

Przykład

Prokurator powszechnej jednostki organizacyjnej prokuratury prowadzi śledztwo w sprawie nieprawidłowości przy rozliczaniu dotacji. W toku czynności okazuje się, że sprawa może dotyczyć środków objętych właściwością Prokuratury Europejskiej opisaną w rozporządzeniu 2017/1939. Do momentu, w którym postępowanie prowadzi lub nadzoruje prokurator krajowy, jest to "postępowanie krajowe" w rozumieniu art. 577a pkt 2 KPK. Jeżeli natomiast prowadzenie lub nadzór przejmie prokurator Prokuratury Europejskiej, to samo postępowanie będzie już "postępowaniem europejskim" w rozumieniu art. 577a pkt 1 KPK, co uruchamia dalsze przepisy tego działu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest traktowanie art. 577a KPK jako przepisu rozstrzygającego o właściwości Prokuratury Europejskiej; właściwość tę wyznacza rozporządzenie 2017/1939, a przepis krajowy jedynie do niego odsyła. Drugim jest rozciąganie tych definicji na inne części Kodeksu, podczas gdy przepis wyraźnie ogranicza je do "przepisów niniejszego działu". Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie postępowania europejskiego z każdą sprawą o wymiarze transgranicznym lub z pomocą prawną między państwami, co jest odrębnym zagadnieniem. Warto też pamiętać, że definicja obejmuje zarówno postępowanie prowadzone, jak i jedynie nadzorowane przez danego prokuratora. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.