Art. 517ea.

Co stanowi przepis

Art. 517ea KPK reguluje sposób dokonywania czynności procesowych wtedy, gdy oskarżony bierze udział w czynnościach sądowych zdalnie, czyli przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tych czynności na odległość, w wypadku określonym w art. 517b § 2a KPK. Paragraf 1 przewiduje, że w takiej sytuacji uczestnicy postępowania mogą składać wnioski i inne oświadczenia oraz dokonywać czynności procesowych wyłącznie ustnie do protokołu. Jednocześnie na sąd nałożony został obowiązek poinformowania oskarżonego i jego obrońcy - przy najbliższej czynności procesowej - o treści wszystkich pism procesowych, które wpłynęły do akt sprawy od chwili przekazania do sądu wniosku o rozpoznanie sprawy. Na żądanie oskarżonego lub obrońcy sąd musi treść tych pism odczytać, co oznacza, że nie wystarczy wówczas ogólne zreferowanie. Paragraf 2 dopuszcza z kolei, aby pisma procesowe oskarżonego i jego obrońcy, których nie dało się przekazać do sądu, zostały przez nich odczytane na rozprawie; z chwilą odczytania wywołują one skutek procesowy i są traktowane jak czynności dokonane ustnie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu przyspieszonym, w konfiguracji opisanej w art. 517b § 2a KPK, gdy udział oskarżonego w czynnościach sądowych odbywa się na odległość. Przesłanką jest zatem to, że oskarżony nie znajduje się fizycznie na sali rozpraw, lecz uczestniczy w czynnościach za pośrednictwem urządzeń technicznych. W takich warunkach ograniczona jest możliwość składania pism, dlatego ustawodawca przewidział formę ustną jako jedyną dopuszczalną dla wniosków, oświadczeń i innych czynności procesowych. Regulacja z art. 517ea KPK ma charakter gwarancyjny: rekompensuje utrudniony kontakt z aktami przez obowiązek informacyjny sądu oraz przez możliwość odczytania pism, które nie dotarły do sądu.

Przykład

Oskarżony o czyn rozpoznawany w trybie przyspieszonym uczestniczy w posiedzeniu z pomieszczenia poza budynkiem sądu, przy użyciu połączenia audiowizualnego. Chce złożyć wniosek o przesłuchanie świadka, jednak nie może przekazać sądowi pisma, więc formułuje wniosek ustnie, a sąd wciąga go do protokołu. Obrońca sporządził wcześniej wniosek dowodowy, którego z przyczyn technicznych nie udało się złożyć w sądzie, dlatego odczytuje go na rozprawie - od tego momentu wniosek wywołuje skutek procesowy. Gdy do akt wpłynęło pismo pokrzywdzonego, sąd informuje o jego treści oskarżonego i obrońcę, a na ich żądanie odczytuje je w całości.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przyjmowanie, że zdalny udział pozbawia oskarżonego prawa do składania wniosków - przepis jedynie zmienia ich formę na ustną. Nie jest też tak, że sąd może ograniczyć się do wzmianki o wpływie pisma, jeżeli padło żądanie jego odczytania. Mylne jest wreszcie założenie, że pismo odczytane na rozprawie ma słabszą moc niż złożone na piśmie, skoro art. 517ea § 2 KPK zrównuje je z czynnością ustną. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.