Art. 517b.

Co stanowi przepis

Art. 517b KPK określa warunki dopuszczalności trybu przyspieszonego, czyli najszybszego sposobu rozpoznania sprawy karnej. Zgodnie z § 1 w tym trybie mogą być rozpoznawane wyłącznie sprawy, w których prowadzi się dochodzenie, a jednocześnie sprawca został ujęty na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa albo bezpośrednio potem, zatrzymany oraz w ciągu 48 godzin doprowadzony przez Policję i przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o rozpoznanie sprawy. Paragraf 2 rozszerza ten tryb na przestępstwa zasadniczo ścigane z oskarżenia prywatnego, jeżeli miały charakter chuligański - wówczas postępowanie toczy się w trybie publicznoskargowym. Paragrafy 2a-2d dopuszczają odstąpienie od przymusowego doprowadzenia, jeżeli udział sprawcy we wszystkich czynnościach sądowych, w szczególności złożenie wyjaśnień, zostanie zapewniony przy użyciu urządzeń technicznych przekazujących na odległość obraz i dźwięk; w miejscu pobytu sprawcy uczestniczy wtedy referendarz sądowy albo asystent sędziego, a także - jeżeli zostali ustanowieni lub są potrzebni - obrońca oraz tłumacz. Paragraf 3 przewiduje możliwość odstąpienia od zatrzymania i doprowadzenia lub zwolnienia zatrzymanego z zobowiązaniem do stawienia się w sądzie w terminie nieprzekraczającym 72 godzin, ze skutkiem wezwania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie kończenia dochodzenia, gdy Policja rozważa skierowanie wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie przyspieszonym. Muszą być spełnione łącznie przesłanki z § 1: dopuszczalność dochodzenia w danej sprawie, ujęcie na gorącym uczynku lub bezpośrednio potem, zatrzymanie oraz zachowanie terminów. Wniosek wraz z materiałem dowodowym przekazuje się sądowi w ciągu 48 godzin od zatrzymania albo oddania sprawcy w ręce Policji, a gdy termin upływa w dniu wolnym - w najbliższym dniu roboczym, tak jednak, aby sąd przystąpił do rozpoznania sprawy przed upływem 72 godzin. Wobec sprawcy występku o charakterze chuligańskim tryb z § 3 stosuje się tylko wyjątkowo, gdy okoliczności wskazują, że sprawca stawi się w sądzie i nie będzie utrudniał postępowania.

Przykład

W nocy z soboty na niedzielę patrol Policji zatrzymuje mężczyznę, który na przystanku wybił szybę wiaty i został ujęty na miejscu przez funkcjonariuszy. Sprawa kwalifikuje się do dochodzenia, więc Policja sporządza wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu przyspieszonym. Jeżeli sąd dysponuje odpowiednim sprzętem, mężczyzna może uczestniczyć w rozprawie zdalnie z pomieszczenia komisariatu, a przy nim obecny będzie asystent sędziego. Alternatywnie Policja zwalnia go, zobowiązując do stawienia się w sądzie w poniedziałek o wskazanej godzinie, byle sąd rozpoczął rozpoznanie sprawy przed upływem 72 godzin od zatrzymania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że każde zatrzymanie na gorącym uczynku automatycznie oznacza tryb przyspieszony - konieczna jest dopuszczalność dochodzenia i decyzja o skierowaniu wniosku. Drugim - mylenie terminów: 48 godzin dotyczy doprowadzenia lub przekazania wniosku, a 72 godziny wyznaczają granicę przystąpienia sądu do rozpoznania sprawy. Trzecim jest założenie, że udział zdalny osłabia prawa oskarżonego, choć art. 517b KPK wymaga zapewnienia mu uczestnictwa we wszystkich czynnościach, w których ma prawo brać udział. Wreszcie zobowiązanie do stawienia się nie jest zwykłym pouczeniem, lecz wywołuje skutek wezwania, a jego zignorowanie rodzi konsekwencje procesowe. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.