Art. 505.

Co stanowi przepis

Art. 505 KPK reguluje sposób doręczania wyroku nakazowego, czyli orzeczenia wydawanego bez rozprawy, na posiedzeniu, w postępowaniu nakazowym. Zgodnie z § 1 odpis (a w brzmieniu uwzględniającym zmianę - kopię) wyroku nakazowego doręcza się oskarżycielowi i pokrzywdzonemu, natomiast oskarżonemu i jego obrońcy doręcza się go łącznie z odpisem (kopią) aktu oskarżenia. Przepis podkreśla przy tym, że w każdym wypadku odpis wyroku nakazowego doręcza się prokuratorowi, niezależnie od tego, czy to on wnosił oskarżenie. Paragraf 2 nakłada obowiązek dołączenia do doręczanego wyroku pouczenia, które przytacza przepisy o prawie do wniesienia sprzeciwu, o terminie i sposobie jego wniesienia oraz o skutkach jego niewniesienia. Pokrzywdzonego trzeba dodatkowo pouczyć, że warunkiem skutecznego sprzeciwu jest złożenie - w terminie z art. 506 § 1 KPK i nie później niż jednocześnie ze sprzeciwem - oświadczenia, że będzie działał jako oskarżyciel posiłkowy. Paragraf 3 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 131 § 2 i 3 KPK, dotyczącego doręczeń przy większej liczbie pokrzywdzonych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 505 KPK stosuje się wyłącznie w postępowaniu nakazowym, gdy sąd uznał, że okoliczności czynu i wina oskarżonego nie budzą wątpliwości i wydał wyrok bez przeprowadzania rozprawy. Wtedy uruchamia się obowiązek doręczeniowy: strony dowiadują się o treści rozstrzygnięcia dopiero z doręczonego dokumentu. Dla oskarżonego doręczenie ma szczególne znaczenie, bo dopiero wtedy poznaje on zarówno zarzut, jak i wyrok, stąd wymóg przesłania mu również aktu oskarżenia. Od skutecznego doręczenia biegnie termin do wniesienia sprzeciwu, a więc przepis ma bezpośredni wpływ na realną możliwość obrony.

Przykład

Sąd wydał wyrok nakazowy wobec kierowcy obwinionego o przestępstwo drogowe, orzekając grzywnę. Listonosz doręcza kierowcy przesyłkę zawierającą odpis wyroku, odpis aktu oskarżenia oraz pouczenie o prawie wniesienia sprzeciwu, terminie i o tym, że brak sprzeciwu spowoduje uprawomocnienie się wyroku. Ten sam wyrok wraz z pouczeniem otrzymuje pokrzywdzony uczestnik zdarzenia, z dodatkową informacją, że jeśli chce wnieść sprzeciw, musi najpóźniej razem z nim złożyć oświadczenie o działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Odpis trafia także do prokuratora, który samodzielnie ocenia, czy wnieść sprzeciw.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że wyrok nakazowy jest od razu prawomocny i nie da się z nim nic zrobić - w rzeczywistości art. 505 KPK służy właśnie temu, by strony dowiedziały się o możliwości sprzeciwu. Innym nieporozumieniem jest przyjmowanie przez pokrzywdzonego, że sam sprzeciw wystarczy; bez oświadczenia o działaniu jako oskarżyciel posiłkowy, złożonego w terminie, sprzeciw nie odniesie skutku. Mylące bywa też sądzenie, że wyrok doręcza się wyłącznie oskarżonemu - przepis wymienia szerszy krąg adresatów, w tym zawsze prokuratora. Warto pamiętać, że terminy liczy się od doręczenia, a nie od daty wydania wyroku. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.