Art. 407.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 407 Kodeksu postępowania karnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze nadal figuruje w tekście ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, ale nie zawiera już żadnej treści normatywnej. W miejscu dawnej regulacji ustawodawca pozostawił wyłącznie oznaczenie artykułu wraz z adnotacją "(uchylony)". Taka technika legislacyjna jest stosowana po to, aby nie zmieniać numeracji pozostałych przepisów kodeksu, co mogłoby wywołać ogromne zamieszanie w orzecznictwie, piśmiennictwie i w setkach odesłań zawartych w innych aktach prawnych. Z uchylonego artykułu nie da się więc wyprowadzić żadnego uprawnienia, obowiązku ani zakazu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Co do zasady art. 407 KPK nie ma zastosowania do żadnej sprawy prowadzonej według stanu prawnego obowiązującego po dniu jego uchylenia. Powołanie się na niego w piśmie procesowym, wniosku dowodowym czy środku odwoławczym będzie błędem, ponieważ organ procesowy nie znajdzie w tym miejscu ustawy normy, którą mógłby zastosować. Znaczenie historyczne przepis może zachować wtedy, gdy analizujemy czynności dokonane jeszcze pod rządami dawnego brzmienia kodeksu albo gdy przepisy przejściowe konkretnej nowelizacji nakazują stosowanie przepisów dotychczasowych do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. W praktyce oznacza to konieczność sięgnięcia do tekstu ustawy w wersji obowiązującej w dniu dokonania danej czynności procesowej oraz do przepisów intertemporalnych.

Przykład

Oskarżony przygotowuje samodzielnie wniosek do sądu i korzysta ze starszego, papierowego wydania kodeksu postępowania karnego znalezionego w domowej biblioteczce. W piśmie powołuje się na art. 407 KPK jako podstawę zgłaszanego żądania. Sąd, rozpoznając wniosek, stwierdza, że wskazana podstawa prawna nie istnieje, i ocenia pismo według jego rzeczywistej treści, a nie według błędnie podanego przepisu. Sytuacji tej można było uniknąć, sprawdzając aktualne brzmienie ustawy w oficjalnym, ujednoliconym tekście, w którym przy artykule widnieje adnotacja o uchyleniu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym nieporozumieniem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w kodeksie, to przepis obowiązuje - tak nie jest, treść normatywna została usunięta. Drugim błędem jest zakładanie, że uchylenie art. 407 KPK automatycznie zlikwidowało regulowaną wcześniej instytucję; ustawodawca często przenosi ją do innego artykułu albo modyfikuje jej kształt w ramach szerszej nowelizacji. Trzecim problemem jest korzystanie z nieaktualnych wydań kodeksu, poradników internetowych i wzorów pism, w których dawna numeracja wciąż się pojawia. Warto też pamiętać, że uchylenie przepisu nie unieważnia czynności procesowych dokonanych zgodnie z prawem w okresie jego obowiązywania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności podejmowanych w okresie zmiany stanu prawnego, warto skonsultować się z prawnikiem.