Art. 340.

Co stanowi przepis

Art. 340 KPK porządkuje kwestie związane z zakończeniem sprawy bez skazania, gdy mimo umorzenia postępowania konieczne jest rozstrzygnięcie o przepadku. Paragraf 1 nakazuje stosować odpowiednio art. 322 oraz art. 323 § 1 i 2, czyli reguły dotyczące umorzenia postępowania przygotowawczego i rozstrzygania o dowodach rzeczowych. Paragraf 2 przewiduje, że jeżeli zachodzą podstawy określone w art. 45a Kodeksu karnego albo w art. 43 § 1 lub 2, art. 43a lub art. 47 § 4 Kodeksu karnego skarbowego, sąd - umarzając postępowanie lub rozpoznając wniosek prokuratora, o którym mowa w art. 323 § 3 - orzeka przepadek. Paragraf 2a przyznaje zażalenie na postanowienie w przedmiocie przepadku stronom oraz osobie, od której przedmioty odebrano lub która zgłosiła do nich roszczenie. Z kolei § 3 przesądza, że osoba roszcząca sobie prawo do korzyści lub przedmiotów, których przepadek orzeczono na podstawie art. 44-45a Kodeksu karnego lub wskazanych przepisów Kodeksu karnego skarbowego, może dochodzić swoich roszczeń wyłącznie w postępowaniu cywilnym.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis wchodzi w grę wtedy, gdy postępowanie karne lub karne skarbowe nie kończy się wyrokiem skazującym, lecz umorzeniem, a mimo to ustawa dopuszcza orzeczenie przepadku. Chodzi więc o sytuacje, w których podstawą przepadku są wskazane w art. 340 § 2 KPK przepisy materialne, a nie wyrok rozstrzygający o winie. Art. 340 KPK stosuje się także wtedy, gdy sąd rozpoznaje wniosek prokuratora złożony po umorzeniu dochodzenia lub śledztwa. Kolejną przesłanką zastosowania § 2a i § 3 jest istnienie osoby trzeciej, która twierdzi, że przedmioty objęte przepadkiem należą do niej.

Przykład

Prokurator umarza postępowanie przeciwko osobie, wobec której zabezpieczono sprzęt elektroniczny wykorzystywany do popełnienia czynu zabronionego, i kieruje do sądu wniosek o orzeczenie przepadku. Sąd, umarzając postępowanie, wydaje postanowienie o przepadku tego sprzętu. Znajomy podejrzanego twierdzi jednak, że laptop stanowi jego własność i został jedynie pożyczony. Może on złożyć zażalenie na postanowienie o przepadku jako osoba, która zgłosiła roszczenie do przedmiotu, a jeżeli przepadek zostanie utrzymany, swoich roszczeń majątkowych będzie mógł dochodzić już tylko w procesie cywilnym.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że umorzenie postępowania automatycznie oznacza zwrot wszystkich zatrzymanych rzeczy - art. 340 § 2 KPK wyraźnie dopuszcza przepadek mimo umorzenia. Drugim jest przeświadczenie, że właściciel rzeczy nie ma żadnych środków obrony; § 2a przyznaje mu prawo do zażalenia. Trzecie nieporozumienie polega na próbie dochodzenia zwrotu wartości przedmiotów w postępowaniu karnym po prawomocnym przepadku, podczas gdy § 3 kieruje takie roszczenia wyłącznie na drogę cywilną. Wreszcie mylone bywa zażalenie na przepadek z zażaleniem na samo umorzenie - są to odrębne rozstrzygnięcia i odrębne środki zaskarżenia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy zagrożeniu utratą wartościowego mienia, warto skonsultować się z prawnikiem.