Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 300.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.Przed pierwszym przesłuchaniem poucza się podejrzanego o jego uprawnieniach: do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania, do informacji o treści zarzutów i ich zmianach, do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia, do korzystania z pomocy obrońcy, w tym do wystąpienia o obrońcę z urzędu w wypadku określonym w art. 78 i art. 78a, oraz o treści art. 202, art. 214, art. 215, art. 257 § 1 i 2, art. 259, art. 316, art. 338b, art. 360, art. 361 i art. 374 § 1, o treści przepisów dotyczących środków zapobiegawczych, o których mowa w rozdziale 28, innych niż tymczasowe aresztowanie, o uprawnieniu do końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego, jak również o uprawnieniach określonych w art. 23a § 1, art. 72 § 1, art. 156 § 5 i 5a, art. 301, art. 335, art. 338a i art. 387 oraz o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w art. 74, art. 75, art. 133 § 2, art. 138 i art. 139. Ponadto podejrzanego, który nie ukończył 18 lat, poucza się o treści art. 76, art. 76a i art. 299b oraz o treści art. 212 Kodeksu karnego wykonawczego, a także o roli organów uczestniczących w postępowaniu karnym. Pouczenie należy wręczyć podejrzanemu na piśmie; podejrzany otrzymanie pouczenia potwierdza podpisem. Jeżeli podejrzany nie ukończył 18 lat to pouczenie wręcza się również przedstawicielowi ustawowemu lub osobie, pod której pieczą podejrzany pozostaje, albo innej osobie wskazanej albo wyznaczonej, o której mowa w art. 76a, która otrzymanie pouczenia potwierdza podpisem.

§ 2.Przed pierwszym przesłuchaniem albo niezwłocznie po ustaleniu pokrzywdzonego, jeżeli odstępuje się od jego przesłuchania, poucza się pokrzywdzonego o posiadaniu statusu strony procesowej w postępowaniu przygotowawczym oraz o wynikających z tego uprawnieniach, w szczególności: do składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia i warunkach uczestniczenia w tych czynnościach, określonych w art. 51, art. 52 i art. 315–318, do korzystania z pomocy pełnomocnika, w tym do złożenia wniosku o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w okolicznościach wskazanych w art. 78, jak również o uprawnieniach określonych w art. 23a § 1, art. 156, art. 204, art. 306 i art. 315a oraz o obowiązkach i konsekwencjach wskazanych w art. 138 i art. 139. Pouczenie obejmuje również informację o: możliwościach naprawienia szkody przez oskarżonego lub uzyskania kompensaty państwowej, dostępie do pomocy prawnej, dostępnych środkach ochrony i pomocy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka, pomocy przewidzianej w art. 43 § 8 Kodeksu karnego wykonawczego, możliwości wydania europejskiego nakazu ochrony, organizacjach wsparcia pokrzywdzonych, treści art. 337a oraz możliwości zwrotu kosztów poniesionych w związku z udziałem w postępowaniu. Pouczenie należy wręczyć pokrzywdzonemu na piśmie; pokrzywdzony otrzymanie pouczenia potwierdza podpisem. W razie odstąpienia od przesłuchania pokrzywdzonego pouczenie podlega doręczeniu.

§ 3.Przed pierwszym przesłuchaniem poucza się świadka o jego uprawnieniach i obowiązkach określonych w art. 177–192a oraz dostępnych środkach ochrony i pomocy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. o ochronie i pomocy dla pokrzywdzonego i świadka.

§ 3a.Osoby, o których mowa w § 1–3, nieporadne ze względu na wiek lub stan zdrowia, oraz które nie ukończyły 18 lat, mogą otrzymać dostęp do wyjaśnień co do zakresu ich uprawnień i obowiązków oraz sposobu i warunków przesłuchania. Wzory wyjaśnień umieszcza się także na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

§ 3b.Pouczenia, o których mowa w § 1–3, i wyjaśnienia, o których mowa w § 3a, mogą być opisowe lub graficzne.

§ 4.Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzory pisemnych:

1)pouczeń, o których mowa w § 1–3, w tym odrębne dla osób, które nie ukończyły 18 lat, mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia przez osoby niekorzystające z pomocy obrońcy lub pełnomocnika, osoby nieporadne ze względu na wiek lub stan zdrowia lub osoby, które nie ukończyły 18 lat;

2)wyjaśnień, o których mowa w § 3a, odrębne dla osób nieporadnych ze względu na wiek lub stan zdrowia oraz osób, które nie ukończyły 18 lat, mając na względzie konieczność zrozumienia wyjaśnień przez te osoby.

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 300 KPK określa obowiązek pouczania najważniejszych uczestników postępowania przygotowawczego o ich prawach, obowiązkach oraz dostępnych formach ochrony i pomocy. Podejrzany przed pierwszym przesłuchaniem ma otrzymać na piśmie informację między innymi o możliwości składania wyjaśnień, odmowy ich składania, korzystania z obrońcy oraz składania wniosków o czynności śledztwa lub dochodzenia. Zakres pouczenia obejmuje także wskazane w przepisie uprawnienia związane z zarzutami, środkami zapobiegawczymi, materiałami postępowania i udziałem w dalszych czynnościach. Podejrzany potwierdza odbiór pouczenia podpisem, a w przypadku osoby, która nie ukończyła 18 lat, dokument otrzymuje również wskazana w przepisie osoba dorosła.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie postępowania przygotowawczego wobec podejrzanego, pokrzywdzonego i świadka. Pokrzywdzony powinien zostać pouczony przed pierwszym przesłuchaniem, a jeżeli organ odstępuje od jego przesłuchania, niezwłocznie po ustaleniu, że jest pokrzywdzonym. Jego pisemne pouczenie obejmuje status strony procesowej, możliwość działania przez pełnomocnika, składania wniosków, uzyskania ochrony, pomocy oraz informacji o naprawieniu szkody i kompensacie państwowej. Świadek przed pierwszym przesłuchaniem otrzymuje informację o uprawnieniach i obowiązkach wskazanych w art. 177-192a KPK oraz o dostępnych środkach ochrony i pomocy. Osoby małoletnie oraz nieporadne ze względu na wiek lub stan zdrowia mogą dodatkowo otrzymać wyjaśnienia dotyczące ich sytuacji procesowej i warunków przesłuchania.

Przykład zastosowania

Osoba zostaje wezwana przez organ prowadzący postępowanie jako podejrzany przed pierwszym przesłuchaniem. Przed rozpoczęciem czynności otrzymuje pisemne pouczenie, z którego dowiaduje się między innymi, że może składać wyjaśnienia, odmówić ich składania albo nie odpowiadać na pytania oraz korzystać z pomocy obrońcy. Po otrzymaniu dokumentu potwierdza jego odbiór podpisem. Jeżeli w tej samej sprawie ustalono pokrzywdzonego, który nie będzie przesłuchiwany, jego pouczenie powinno zostać doręczone, a nie pozostawione bez przekazania.

Częste nieporozumienia lub błędy

Art. 300 KPK nie ogranicza się do ogólnej informacji, że dana osoba ma prawa, lecz wymaga pouczenia o konkretnych uprawnieniach i obowiązkach wskazanych w przepisie. Błędem jest utożsamianie pouczenia podejrzanego z pouczeniem pokrzywdzonego, ponieważ zakres tych informacji jest różny i wynika z ich odmiennych ról procesowych. Nie należy też pomijać szczególnych rozwiązań dla osób, które nie ukończyły 18 lat, oraz osób nieporadnych ze względu na wiek lub stan zdrowia. Przepis przewiduje możliwość stosowania pouczeń i wyjaśnień w formie opisowej albo graficznej, a wzory dokumentów ma określić Minister Sprawiedliwości w rozporządzeniu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy podejrzany otrzymuje pouczenie z art. 300 KPK?

Podejrzanego poucza się przed pierwszym przesłuchaniem. Pouczenie ma być wręczone na piśmie, a jego otrzymanie potwierdza się podpisem.

O czym musi zostać pouczony pokrzywdzony?

Pokrzywdzony otrzymuje informację o swoim statusie strony procesowej i związanych z nim uprawnieniach. Pouczenie obejmuje także między innymi pomoc prawną, ochronę, naprawienie szkody i możliwość zwrotu kosztów udziału w postępowaniu.

Czy świadek również otrzymuje pouczenie przed przesłuchaniem?

Tak. Przed pierwszym przesłuchaniem świadka poucza się o jego uprawnieniach i obowiązkach określonych w art. 177-192a KPK oraz o dostępnej ochronie i pomocy.

Jakie szczególne informacje przewidziano dla osób małoletnich?

Podejrzany, który nie ukończył 18 lat, otrzymuje dodatkowe pouczenia wskazane w art. 300 § 1 KPK. Pouczenie wręcza się również właściwej osobie dorosłej wskazanej w tym przepisie.

Czy pouczenie może być przedstawione w formie graficznej?

Tak. Art. 300 § 3b KPK pozwala, aby pouczenia i wyjaśnienia były opisowe albo graficzne.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI