Art. 286.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 286 KPK nakazuje uchylenie kary pieniężnej, jeżeli osoba ukarana dostatecznie usprawiedliwi swoje niestawiennictwo albo samowolne oddalenie się. Przepis dotyczy więc sytuacji, w której kara pieniężna została już wymierzona z jednej z tych dwóch przyczyn. Uchylenie kary nie jest w tym przypadku przedstawione jako możliwość zależna wyłącznie od uznania organu, ponieważ ustawa posługuje się sformułowaniem „należy uchylić”. Warunkiem jest jednak dostateczne usprawiedliwienie zachowania, za które nałożono karę. Art. 286 KPK wyznacza także termin na złożenie usprawiedliwienia, wynoszący tydzień od daty doręczenia postanowienia wymierzającego karę pieniężną.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 286 KPK znajduje zastosowanie po doręczeniu postanowienia, w którym wymierzono karę pieniężną za niestawiennictwo lub samowolne oddalenie się. Osoba ukarana może wówczas przedstawić okoliczności wyjaśniające, dlaczego nie stawiła się albo opuściła miejsce czynności bez zezwolenia. Z treści przepisu wynika, że usprawiedliwienie musi być dostateczne, czyli takie, które uzasadnia uchylenie kary w konkretnej sytuacji. Przepis nie wskazuje zamkniętego katalogu przyczyn ani szczegółowej formy usprawiedliwienia. Istotne znaczenie ma również dochowanie terminu tygodniowego, liczonego od daty doręczenia postanowienia o wymierzeniu kary, a nie od dnia niestawiennictwa lub oddalenia się.

Przykład zastosowania

Osoba wezwana do udziału w czynności nie stawia się w wyznaczonym terminie, a następnie otrzymuje postanowienie o wymierzeniu kary pieniężnej. Po doręczeniu postanowienia przedstawia wyjaśnienie przyczyny nieobecności oraz informacje potwierdzające, że nieobecność była usprawiedliwiona. Usprawiedliwienie zostaje złożone w ciągu tygodnia od doręczenia postanowienia. Jeżeli zostanie uznane za dostateczne, Art. 286 KPK wymaga uchylenia nałożonej kary pieniężnej.

Częste nieporozumienia lub błędy

Samo złożenie usprawiedliwienia nie przesądza jeszcze o uchyleniu kary, ponieważ musi ono dostatecznie wyjaśniać niestawiennictwo lub samowolne oddalenie się. Błędem jest także przyjmowanie, że termin tygodniowy biegnie od dnia czynności, podczas gdy przepis wiąże go z datą doręczenia postanowienia wymierzającego karę. Art. 286 KPK nie stanowi, że każda nieobecność automatycznie prowadzi do uchylenia kary. Nie należy również utożsamiać usprawiedliwienia złożonego po terminie z usprawiedliwieniem wniesionym w czasie wskazanym w przepisie. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.