Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 275a.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.Tytułem środka zapobiegawczego można nakazać oskarżonemu o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej okresowe opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym i jego najbliższego otoczenia lub zakazać mu zbliżania się do pokrzywdzonego na wskazaną odległość, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby, zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził.

§ 2.W postępowaniu przygotowawczym środek przewidziany w § 1 stosuje się na wniosek Policji albo z urzędu.

§ 3.Jeżeli wobec oskarżonego, zatrzymanego na podstawie art. 244 § 1a lub 1b, zachodzą podstawy do zastosowania środka zapobiegawczego przewidzianego w § 1, Policja niezwłocznie, niepóźniej niż przed upływem 24 godzin od chwili zatrzymania, występuje z wnioskiem do prokuratora o zastosowanie tego środka zapobiegawczego; wniosek powinien być rozpoznany przed upływem 48 godzin od chwili zatrzymania oskarżonego.

§ 4.Środek przewidziany w § 1 stosuje się na okres niedłuższy niż 3 miesiące. Jeżeli nie ustały przesłanki jego stosowania sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, na wniosek prokuratora, może przedłużyć jego stosowanie na dalsze okresy, niedłuższe niż 3 miesiące.

§ 5.Wydając postanowienie o nakazie okresowego opuszczenia przez oskarżonego lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym, można, na wniosek oskarżonego, wskazać mu miejsce pobytu w placówkach zapewniających miejsca noclegowe. Placówkami wskazanymi do umieszczenia oskarżonego nie mogą być placówki pobytu osób doznających przemocy domowej.

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 275a KPK przewiduje szczególny środek zapobiegawczy stosowany wobec oskarżonego o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie z nim zamieszkującej. Środek ten może polegać na nakazie okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym oraz jego najbliższego otoczenia. Alternatywnie można zakazać oskarżonemu zbliżania się do pokrzywdzonego na wskazaną odległość. Zastosowanie środka wymaga uzasadnionej obawy, że oskarżony ponownie popełni przestępstwo z użyciem przemocy wobec tej osoby. Przepis szczególnie wskazuje sytuację, w której oskarżony groził popełnieniem takiego przestępstwa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 275a KPK dotyczy spraw, w których zarzucane oskarżonemu przestępstwo wiąże się z przemocą wobec osoby wspólnie z nim zamieszkującej. Nie wystarcza samo wspólne zajmowanie lokalu ani sam fakt prowadzenia postępowania karnego. Konieczne jest również występowanie uzasadnionej obawy ponownego użycia przemocy wobec pokrzywdzonego. W postępowaniu przygotowawczym środek stosuje się na wniosek Policji albo z urzędu. Jeżeli zatrzymany na podstawie wskazanych w przepisie regulacji art. 244 KPK spełnia przesłanki zastosowania środka, Policja ma obowiązek niezwłocznie wystąpić do prokuratora, nie później niż w ciągu 24 godzin od zatrzymania, a wniosek powinien zostać rozpoznany przed upływem 48 godzin od zatrzymania.

Przykład zastosowania

Osoba mieszkająca z partnerką zostaje oskarżona o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy wobec niej. Z materiału sprawy wynika także, że po zdarzeniu groziła jej ponownym użyciem przemocy. W takiej sytuacji, jeżeli istnieje uzasadniona obawa ponownego przestępstwa, można nakazać oskarżonemu czasowe opuszczenie wspólnie zajmowanego mieszkania i jego najbliższego otoczenia albo zakazać mu zbliżania się do pokrzywdzonej na określoną odległość. Na wniosek oskarżonego w postanowieniu o opuszczeniu lokalu można wskazać mu miejsce pobytu w placówce zapewniającej nocleg, jednak nie może to być placówka przeznaczona dla osób doznających przemocy domowej.

Częste nieporozumienia lub błędy

Nakaz opuszczenia lokalu z art. 275a KPK nie jest rozstrzygnięciem o tym, kto ostatecznie ma prawo do mieszkania. Jest to środek zapobiegawczy, a więc rozwiązanie stosowane w toku postępowania dla ochrony przed ryzykiem ponownej przemocy. Przepis nie ustanawia środka bezterminowego, ponieważ zasadniczo może on trwać nie dłużej niż 3 miesiące. Jeżeli przesłanki jego stosowania nadal istnieją, sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy może, na wniosek prokuratora, przedłużyć środek na kolejne okresy, z których każdy nie może przekraczać 3 miesięcy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy art. 275a KPK pozwala nakazać opuszczenie mieszkania?

Tak. Przepis pozwala nakazać oskarżonemu okresowe opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym i jego najbliższego otoczenia.

Kiedy można zastosować zakaz zbliżania się do pokrzywdzonego?

Jest to możliwe, gdy oskarżonemu zarzuca się przestępstwo z użyciem przemocy wobec osoby wspólnie zamieszkującej oraz istnieje uzasadniona obawa ponownej przemocy.

Jak długo może obowiązywać nakaz opuszczenia lokalu?

Środek stosuje się na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. Sąd może go przedłużać na wniosek prokuratora na dalsze okresy, każdy nie dłuższy niż 3 miesiące.

Ile czasu ma Policja na wystąpienie o ten środek po zatrzymaniu?

W przypadkach wskazanych w art. 275a § 3 KPK Policja występuje do prokuratora niezwłocznie, najpóźniej przed upływem 24 godzin od zatrzymania. Wniosek powinien zostać rozpoznany przed upływem 48 godzin od zatrzymania.

Czy oskarżony może otrzymać wskazanie miejsca noclegu?

Tak, na jego wniosek można wskazać miejsce pobytu w placówce zapewniającej nocleg. Nie może to być placówka pobytu osób doznających przemocy domowej.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy