Art. 275.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 275 KPK reguluje dozór jako środek zapobiegawczy stosowany wobec oskarżonego. Oskarżony może zostać oddany pod dozór Policji, a oskarżony żołnierz, z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie, pod dozór przełożonego wojskowego. Osoba objęta dozorem musi stosować się do wymagań wskazanych w postanowieniu sądu albo prokuratora. Wymagania te mogą obejmować między innymi zakaz opuszczania określonego miejsca pobytu, obowiązek okresowego zgłaszania się do organu dozorującego oraz obowiązek informowania o planowanym wyjeździe i terminie powrotu. Przepis pozwala również na zakaz kontaktowania się lub zbliżania do wskazanych osób, zakaz przebywania w określonych miejscach oraz inne ograniczenia swobody niezbędne do wykonywania dozoru.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 275 KPK ma zastosowanie, gdy wobec oskarżonego zostaje zastosowany dozór jako środek zapobiegawczy. Konkretne obowiązki nie powstają automatycznie z samego przepisu, lecz wynikają z treści postanowienia wydanego przez sąd albo prokuratora. Jeżeli dozór sprawuje Policja, oskarżony ma obowiązek stawiać się we wskazanej jednostce z dokumentem potwierdzającym tożsamość, wykonywać polecenia służące dokumentowaniu dozoru i udzielać potrzebnych informacji. Organ dozorujący może wzywać oskarżonego do stawiennictwa w wyznaczonym terminie w celu sprawdzenia, czy przestrzega nałożonych wymagań. Szczególne rozwiązanie z § 3 dotyczy oskarżonego o przestępstwo z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej albo osoby wspólnie zamieszkującej, gdy zamiast tymczasowego aresztowania można zastosować dozór po opuszczeniu wspólnego lokalu i wskazaniu miejsca pobytu.

Przykład codziennego zastosowania

Przykładowo oskarżony może otrzymać postanowienie o oddaniu go pod dozór Policji z obowiązkiem zgłaszania się raz w tygodniu we wskazanej jednostce. Postanowienie może jednocześnie zakazywać mu kontaktowania się z pokrzywdzonym oraz nakazywać zawiadamianie Policji o każdym planowanym wyjeździe i dacie powrotu. Przy zgłoszeniu oskarżony powinien mieć dokument stwierdzający tożsamość i udzielić informacji potrzebnych do sprawdzenia wykonania obowiązków. Jeżeli nie stosuje się do wymagań wskazanych w postanowieniu, organ dozorujący niezwłocznie zawiadamia sąd lub prokuratora, który wydał to postanowienie.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Dozór z art. 275 KPK nie jest tymczasowym aresztowaniem, choć w sytuacji opisanej w § 3 może zostać zastosowany zamiast aresztowania po spełnieniu wskazanych warunków. Nie każdy oskarżony pod dozorem ma taki sam zestaw obowiązków, ponieważ ich zakres zależy od postanowienia sądu lub prokuratora. Błędem jest uznawanie, że zakaz kontaktu, zakaz zbliżania się albo zakaz opuszczania miejsca pobytu obowiązuje bez wyraźnego wskazania go w postanowieniu. Samowolne niewykonywanie obowiązków może skutkować niezwłocznym zawiadomieniem właściwego sądu lub prokuratora przez organ dozorujący. W indywidualnej sprawie warto skonsultować treść postanowienia i jego skutki z prawnikiem.