Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

Art. 23a.

Aktualizacja: 19 sierpnia 2026

§ 1.Sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator lub inny organ prowadzący to postępowanie, może z inicjatywy lub za zgodą oskarżonego i pokrzywdzonego skierować sprawę do instytucji lub osoby do tego uprawnionej w celu przeprowadzenia postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym i oskarżonym, o czym się ich poucza, informując o celach i zasadach postępowania mediacyjnego, w tym o treści art. 178a.

§ 2.Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc, a jego okresu nie wlicza się do czasu trwania postępowania przygotowawczego.

§ 3.Postępowania mediacyjnego nie może prowadzić osoba, co do której w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 40 i art. 41 § 1, czynny zawodowo sędzia, prokurator, asesor prokuratorski, a także aplikant wymienionych zawodów, ławnik, referendarz sądowy, asystent sędziego, asystent prokuratora oraz funkcjonariusz instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw. Przepis art. 42 stosuje się odpowiednio.

§ 4.Udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny. Zgodę na uczestniczenie w postępowaniu mediacyjnym odbiera organ kierujący sprawę do mediacji lub mediator, po wyjaśnieniu oskarżonemu i pokrzywdzonemu celów i zasad postępowania mediacyjnego i pouczeniu ich o możliwości cofnięcia tej zgody aż do zakończenia postępowania mediacyjnego.

§ 5.Mediatorowi udostępnia się akta sprawy w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego.

§ 6.Instytucja lub osoba do tego uprawniona sporządza, po przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego, sprawozdanie z jego wyników. Do sprawozdania załącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i mediatora, jeżeli została zawarta.

§ 7.Postępowanie mediacyjne prowadzi się w sposób bezstronny i poufny.

§ 8.Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy tryb przeprowadzania postępowania mediacyjnego, warunki, jakim powinny odpowiadać instytucje i osoby uprawnione do jego przeprowadzenia, sposób ich powoływania i odwoływania, zakres i warunki udostępniania im akt sprawy oraz formę i zakres sprawozdania z wyników postępowania mediacyjnego, mając na uwadze potrzebę skutecznego przeprowadzenia tego postępowania.

Wyjaśnienie przepisu

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 23a KPK reguluje możliwość przeprowadzenia mediacji między pokrzywdzonym a oskarżonym w sprawie karnej. Sprawę może skierować do mediacji sąd albo referendarz sądowy, a na etapie postępowania przygotowawczego także prokurator lub inny organ prowadzący to postępowanie. Skierowanie może nastąpić z inicjatywy organu albo za zgodą obu stron, przy czym oskarżony i pokrzywdzony muszą zostać pouczeni o celach i zasadach mediacji, w tym o treści art. 178a KPK. Mediację prowadzi uprawniona instytucja lub osoba, która po jej zakończeniu sporządza sprawozdanie z wyników. Jeżeli strony zawarły ugodę, do sprawozdania dołącza się ugodę podpisaną przez oskarżonego, pokrzywdzonego i mediatora.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis ma zastosowanie wtedy, gdy w postępowaniu karnym rozważa się skierowanie sprawy do mediacji pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzonym. Udział obu tych osób jest dobrowolny, a zgodę można cofnąć aż do zakończenia postępowania mediacyjnego. Zgoda jest odbierana przez organ kierujący sprawę do mediacji albo przez mediatora, po wyjaśnieniu celów i zasad tego postępowania. Mediacja nie powinna trwać dłużej niż miesiąc, a jej czasu nie wlicza się do czasu trwania postępowania przygotowawczego. Mediator może otrzymać akta sprawy wyłącznie w zakresie potrzebnym do przeprowadzenia mediacji, która ma być prowadzona bezstronnie i poufnie.

Przykład zastosowania

Pokrzywdzony zawiadamia o przestępstwie, a w sprawie zostaje przedstawiony zarzut konkretnej osobie, która występuje jako oskarżony. Prokurator może poinformować pokrzywdzonego i oskarżonego o możliwości mediacji oraz wyjaśnić jej zasady. Jeżeli obie osoby wyrażą zgodę, sprawa może zostać skierowana do uprawnionego mediatora, który prowadzi postępowanie w sposób poufny i bezstronny. Po jego zakończeniu mediator sporządzi sprawozdanie, a gdy strony podpiszą ugodę, zostanie ona dołączona do tego dokumentu.

Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Art. 23a KPK nie oznacza, że oskarżony lub pokrzywdzony mają obowiązek uczestniczyć w mediacji. Sama zgoda na mediację nie jest też nieodwołalna, ponieważ może zostać cofnięta do chwili zakończenia postępowania mediacyjnego. Błędem byłoby również uznanie, że każdy pracownik organu ścigania lub wymiaru sprawiedliwości może prowadzić mediację, gdyż przepis wyłącza wskazane osoby, w tym czynnych zawodowo sędziów, prokuratorów i funkcjonariuszy instytucji uprawnionej do ścigania przestępstw. Poufność mediacji nie zwalnia uprawnionej instytucji lub osoby z obowiązku sporządzenia sprawozdania z jej wyników. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mediacja w sprawie karnej jest obowiązkowa?

Nie. Zgodnie z art. 23a § 4 KPK udział oskarżonego i pokrzywdzonego w postępowaniu mediacyjnym jest dobrowolny.

Kto może skierować sprawę do mediacji?

Może to zrobić sąd lub referendarz sądowy, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator albo inny organ prowadzący to postępowanie.

Czy można wycofać zgodę na mediację?

Tak. Oskarżony i pokrzywdzony mogą cofnąć zgodę aż do zakończenia postępowania mediacyjnego.

Ile może trwać postępowanie mediacyjne?

Postępowanie mediacyjne nie powinno trwać dłużej niż miesiąc. Jego okresu nie wlicza się do czasu trwania postępowania przygotowawczego.

Co dzieje się po zakończeniu mediacji?

Mediator lub uprawniona instytucja sporządza sprawozdanie z wyników. Jeżeli zawarto ugodę, do sprawozdania dołącza się podpisaną ugodę.

Orzeczenia do tego artykułu

Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Co oznacza ten artykuł?

Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.

Zapytaj AI

← Wróć do pełnej ustawy