Art. 237b.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 237b Kodeksu postępowania karnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że w tekście ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego pod tą jednostką redakcyjną nie znajduje się żadna treść normatywna, a jedynie adnotacja "(uchylony)". Ustawodawca zdecydował o usunięciu tej regulacji z porządku prawnego, jednocześnie zachowując samo oznaczenie artykułu w strukturze kodeksu. Taka technika legislacyjna jest standardem w polskim prawie: numeracja pozostałych przepisów nie ulega przesunięciu, dzięki czemu odesłania zawarte w innych ustawach, orzeczeniach i pismach procesowych nadal wskazują na te same jednostki. W praktyce art. 237b KPK nie może być podstawą żadnego rozstrzygnięcia ani czynności procesowej podejmowanej obecnie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis uchylony nie ma zastosowania do czynności podejmowanych po dacie jego uchylenia. Nie można się na niego powoływać we wniosku, zażaleniu, apelacji ani w uzasadnieniu decyzji procesowej jako na obowiązującą podstawę prawną. Znaczenie art. 237b KPK ogranicza się zatem do wymiaru historycznego i interpretacyjnego: może być przywoływany przy analizie zmian, jakim podlegał kodeks, przy badaniu stanu prawnego obowiązującego w przeszłości albo przy lekturze starszych opracowań i akt spraw. Przy ocenie zdarzeń z przeszłości należy każdorazowo ustalić, jakie brzmienie ustawy obowiązywało w danym momencie oraz jakie przepisy przejściowe towarzyszyły nowelizacji, ponieważ to one rozstrzygają o tym, którą wersję regulacji stosuje się do toczącego się postępowania.

Przykład

Osoba przygotowująca zażalenie natrafia w starszym komentarzu lub we wzorze pisma na odwołanie do art. 237b KPK i chce oprzeć na nim swoją argumentację. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że przy tym artykule widnieje wyłącznie adnotacja "(uchylony)". Powołanie takiej podstawy prawnej byłoby błędem, ponieważ organ procesowy nie może zastosować normy, która nie obowiązuje. Prawidłowym działaniem jest ustalenie, czy dana materia została przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej kodeksu, czy też ustawodawca całkowicie zrezygnował z jej regulowania, a następnie oparcie pisma na przepisach aktualnie obowiązujących.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis wciąż obowiązuje - oznaczenie pozostaje wyłącznie ze względów technicznych. Drugim jest automatyczne przyjmowanie, że uchylenie oznacza zniesienie całej instytucji prawnej; treść bywa przenoszona do innych artykułów albo do odrębnej ustawy. Trzecim nieporozumieniem jest korzystanie z nieaktualnych, archiwalnych wersji tekstu ustawy dostępnych w internecie bez sprawdzenia daty ich aktualizacji. Warto również pamiętać, że skutki uchylenia dla spraw wszczętych wcześniej wynikają z przepisów przejściowych konkretnej nowelizacji, a nie z samego faktu skreślenia artykułu. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy dotyczy ona toczącego się postępowania karnego, warto skonsultować się z prawnikiem.