Art. 206.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 206 KPK reguluje status procesowy specjalisty, czyli osoby wzywanej przez organ procesowy do wykonania czynności technicznych, takich jak pomiary, obliczenia, zdjęcia, utrwalanie śladów czy inne czynności wymagające umiejętności praktycznych. Paragraf 1 nakazuje stosować do specjalistów odpowiednio przepisy dotyczące biegłych, ale wyraźnie wyłącza stosowanie art. 194, 197, 200 i 202. Oznacza to, że wobec specjalisty nie wydaje się postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii w takim kształcie jak wobec biegłego, nie odbiera się od niego przyrzeczenia właściwego biegłym, nie sporządza on opinii w rozumieniu przepisów o biegłych ani nie ma zastosowania szczególny tryb dotyczący opiniowania o stanie zdrowia psychicznego. Pozostałe zasady - między innymi dotyczące wyłączenia, obowiązku stawiennictwa, rzetelności czy wynagrodzenia - stosuje się odpowiednio, a więc z uwzględnieniem odmiennej roli specjalisty. Paragraf 2 przewiduje, że w razie potrzeby specjalistę można przesłuchać w charakterze świadka.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy w postępowaniu karnym organ korzysta z pomocy specjalisty przy czynnościach wymagających wiedzy technicznej lub sprawności praktycznej, a nie wiadomości specjalnych prowadzących do sformułowania opinii. Typowo chodzi o czynności wykonywane w toku oględzin, eksperymentu procesowego, przeszukania czy zabezpieczania nośników danych. Art. 206 KPK stosuje się zarówno na etapie postępowania przygotowawczego, jak i przed sądem. Odpowiednie stosowanie przepisów o biegłych oznacza konieczność każdorazowej oceny, czy dana regulacja daje się pogodzić z pomocniczym charakterem czynności specjalisty. Paragraf 2 aktualizuje się wtedy, gdy istotne staje się to, co specjalista spostrzegł przy wykonywaniu czynności.

Przykład

Podczas oględzin miejsca zdarzenia prokurator wzywa technika, który wykonuje dokumentację fotograficzną i zabezpiecza ślady daktyloskopijne. Technik działa jako specjalista, a nie jako biegły, ponieważ nie formułuje wniosków wymagających wiadomości specjalnych, lecz wykonuje czynności techniczne i sporządza z nich dokumentację. Jeżeli później powstanie wątpliwość co do sposobu zabezpieczenia śladu lub warunków panujących na miejscu, sąd może przesłuchać tę osobę jako świadka na podstawie art. 206 § 2 KPK. Zeznaje ona wówczas o własnych spostrzeżeniach, a nie przedstawia opinii.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie specjalisty z biegłym i oczekiwanie od niego opinii wraz z wnioskami. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że skoro stosuje się przepisy o biegłych, to stosuje się je wprost - tymczasem ustawa mówi o stosowaniu odpowiednim i wprowadza wyraźne wyłączenia. Mylące bywa też założenie, że przesłuchanie specjalisty jako świadka zmienia charakter jego wcześniejszych czynności; tak nie jest, bo zeznaje on wyłącznie o faktach. Zdarza się również pomijanie regulacji dotyczących wyłączenia, które mimo odmiennej roli mogą znaleźć zastosowanie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.