Art. 185d.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 185d Kodeksu postępowania karnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze pozostaje w tekście ustawy wyłącznie jako pusty znacznik, opatrzony adnotacją "(uchylony)", natomiast nie zawiera już żadnej treści normatywnej. Ustawodawca posługuje się taką techniką legislacyjną po to, aby nie zmieniać numeracji pozostałych artykułów kodeksu, co mogłoby zaburzyć spójność odesłań w innych aktach prawnych, w orzecznictwie i w piśmiennictwie. W praktyce z art. 185d KPK nie da się odczytać żadnego nakazu, zakazu ani uprawnienia, ponieważ nie ma tam sformułowanej normy postępowania. Uchylenie przepisu jest czymś innym niż jego zmiana - treść nie została zastąpiona nową redakcją w tym samym miejscu, lecz po prostu usunięta z ustawy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

W aktualnym stanie prawnym art. 185d KPK nie może stanowić samodzielnej podstawy jakiejkolwiek czynności procesowej: ani wniosku strony, ani postanowienia sądu, ani decyzji prokuratora. Powoływanie go w piśmie procesowym byłoby błędem, ponieważ organ nie znajdzie pod tym numerem żadnej regulacji, do której mógłby się odnieść. Znaczenie praktyczne uchylonej jednostki sprowadza się przede wszystkim do porządkowania stanu prawnego oraz do analiz historycznych i porównawczych - na przykład przy badaniu, jak kształtowały się kolejne wersje kodeksu. Może mieć ono również znaczenie przy ocenie czynności dokonanych w przeszłości, gdy przepis jeszcze obowiązywał, co wymaga jednak sięgnięcia do przepisów przejściowych ustawy nowelizującej. Ustalenie, jaka wersja kodeksu znajduje zastosowanie do konkretnego postępowania, następuje właśnie na podstawie takich przepisów intertemporalnych, a nie na podstawie samego oznaczenia "(uchylony)".

Przykład

Uczestnik postępowania karnego przegląda tekst kodeksu w internecie i natrafia na starszy komentarz odsyłający do art. 185d KPK. Chcąc powołać się na tę podstawę, wpisuje ją do składanego pisma i oczekuje, że organ rozpozna wniosek zgodnie z opisem znalezionym w komentarzu. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się jednak, że jednostka ta widnieje wyłącznie z adnotacją "(uchylony)", a więc nie zawiera żadnej treści. Aby pismo miało sens, konieczne jest odnalezienie przepisu, który obecnie reguluje interesującą go kwestię, albo ustalenie, że dana instytucja została z kodeksu usunięta i nie ma już swojego odpowiednika.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przyjmowanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w kodeksie, to przepis w jakimś zakresie obowiązuje - tak nie jest, adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie wyłącza jego moc. Drugim nieporozumieniem jest korzystanie z nieaktualnych wydruków, wydań książkowych lub kopii tekstu ustawy w internecie, które wciąż prezentują dawne brzmienie art. 185d KPK. Trzecim - założenie, że uchylenie działa zawsze wstecz i automatycznie podważa czynności dokonane wcześniej; o skutkach czasowych rozstrzygają przepisy przejściowe, a nie domysły. Warto też pamiętać, że numer uchylonego artykułu nie zostaje ponownie wykorzystany dla nowej, niezwiązanej regulacji. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o czynności podejmowane pod rządami wcześniejszego stanu prawnego, warto skonsultować się z prawnikiem.