Art. 181.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 181 § 1 KPK określa sposób przesłuchania osoby w sytuacjach wskazanych w art. 179 i art. 180 KPK. Jeżeli przepis o zwolnieniu z tajemnicy prowadzi do przesłuchania takiej osoby, sąd przeprowadza je na rozprawie z wyłączeniem jawności. Wyłączenie jawności oznacza, że ustawodawca wiąże to przesłuchanie z ochroną informacji objętych tajemnicą. Ustawodawca przewiduje wyjątek dla zwolnień z tajemnicy dokonanych na podstawie wskazanych w tym przepisie regulacji dotyczących zawodów lekarza i lekarza dentysty oraz praw pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta, lecz tylko w zakresie przewidzianym przez te ustawy. Zgodnie z § 1a osoba, której zgoda była wymagana do zwolnienia z tajemnicy, może publicznie rozpowszechniać okoliczności objęte tajemnicą, ujawnione na niejawnej rozprawie w warunkach opisanych w tym przepisie. Paragraf 2 zawiera upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości do określenia w rozporządzeniu zasad postępowania z określonymi protokołami, dokumentami i przedmiotami.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 181 KPK stosuje się przy przesłuchaniu przez sąd osoby, do której odnoszą się wypadki przewidziane w art. 179 albo art. 180 KPK. Przepis nie przesądza samodzielnie, czy i na jakich zasadach dochodzi do zwolnienia z tajemnicy, lecz reguluje jawność rozprawy po wystąpieniu sytuacji wskazanych w tych przepisach. Zasadą jest przeprowadzenie przesłuchania przy wyłączeniu jawności. Wyjątek dotyczy wyłącznie zwolnienia dokonanego na podstawie przepisów ustaw wymienionych w art. 181 § 1 zdanie drugie KPK i tylko w granicach, które te ustawy wyznaczają. Regulacja z § 2 obejmuje materiały związane z informacjami niejawnymi albo z tajemnicą wykonywanego zawodu lub funkcji, a jej celem ma być ochrona przed nieuprawnionym ujawnieniem.

Przykład zastosowania

W sprawie karnej sąd ma przesłuchać świadka w związku z tajemnicą, od której został on zwolniony w trybie przewidzianym w art. 180 KPK. Art. 181 § 1 KPK wskazuje wtedy, że przesłuchanie następuje na rozprawie z wyłączeniem jawności. Jeżeli zwolnienie z tajemnicy nastąpiło na zasadach określonych w przepisach medycznych lub dotyczących praw pacjenta, należy dodatkowo uwzględnić wyjątek wskazany w art. 181 § 1 zdanie drugie KPK. Gdy do zwolnienia wymagana była zgoda określonej osoby, art. 181 § 1a KPK odnosi się do jej możliwości publicznego rozpowszechniania ujawnionych okoliczności.

Częste nieporozumienia lub błędy

Częstym błędem jest traktowanie art. 181 KPK jako przepisu, który sam zwalnia z każdej tajemnicy. Artykuł ten odsyła do sytuacji przewidzianych w art. 179 i art. 180 KPK oraz określa przede wszystkim sposób przesłuchania na rozprawie. Nie należy też pomijać wyjątku dotyczącego zwolnień opartych na ściśle wskazanych ustawach i ograniczać go wyłącznie do samego faktu wykonywania zawodu medycznego. Błędne byłoby również uznanie, że § 1a pozwala każdej osobie publicznie rozpowszechniać informacje objęte tajemnicą, ponieważ przepis wskazuje osobę, której zgoda była wymagana do zwolnienia z tajemnicy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.