Art. 18.

1. Co dokładnie stanowi przepis

Art. 18 KPK wskazuje, co może nastąpić ze sprawą po decyzji o odmowie wszczęcia postępowania karnego albo po jego umorzeniu. Paragraf 1 dotyczy sytuacji, w której opisany czyn nie jest przestępstwem, lecz stanowi wyłącznie wykroczenie. W takim przypadku prokurator przekazuje sprawę Policji, aby wystąpiła do właściwego sądu z wnioskiem o ukaranie, przy czym prokurator może również sam złożyć taki wniosek. Paragraf 2 pozwala sądowi lub prokuratorowi przekazać sprawę właściwemu organowi, gdy w czynie dostrzegają przewinienie dyscyplinarne, naruszenie obowiązków służbowych albo zasad współżycia społecznego.

2. Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 18 KPK ma zastosowanie po stwierdzeniu, że nie ma podstaw do prowadzenia sprawy w trybie postępowania karnego albo że rozpoczęte postępowanie powinno zostać umorzone. W § 1 warunkiem jest ocena, że czyn stanowi tylko wykroczenie, a decyzję oraz przekazanie sprawy podejmuje prokurator. W § 2 przepis obejmuje zarówno sąd, jak i prokuratora, a przekazanie może nastąpić do innego właściwego organu. Ustawodawca wskazuje w szczególności sytuację znikomej społecznej szkodliwości czynu, lecz treść § 2 nie ogranicza przekazania wyłącznie do tej przyczyny.

3. Przykład codziennego zastosowania

Załóżmy, że do prokuratury trafia zawiadomienie o zachowaniu, które po ocenie zostaje uznane za czyn stanowiący wyłącznie wykroczenie. Prokurator odmawia wszczęcia postępowania karnego i przekazuje materiały Policji, aby mogła wystąpić do właściwego sądu z wnioskiem o ukaranie. Zamiast przekazywać sprawę Policji, prokurator może sam wystąpić z takim wnioskiem. Sam przykład nie przesądza, jak należy zakwalifikować konkretny czyn, ponieważ wymaga to oceny jego rzeczywistych okoliczności.

4. Częste nieporozumienia lub błędy przy stosowaniu przepisu

Przekazanie sprawy na podstawie art. 18 KPK nie jest samo w sobie ukaraniem osoby ani rozstrzygnięciem o jej odpowiedzialności. W § 1 chodzi wyłącznie o przypadek, w którym czyn stanowi tylko wykroczenie, a nie o każdą sprawę umorzoną przez prokuratora. W § 2 użyto słowa „może”, dlatego przepis przewiduje możliwość przekazania sprawy, a nie opisuje automatycznego skutku każdej odmowy wszczęcia lub umorzenia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.