Co dokładnie stanowi przepis
Art. 168a KPK określa zasadę dotyczącą dopuszczalności dowodu w postępowaniu karnym. Zgodnie z jego treścią dowodu nie można uznać za niedopuszczalny wyłącznie dlatego, że został uzyskany z naruszeniem przepisów postępowania albo za pomocą czynu zabronionego wskazanego w art. 1 § 1 Kodeksu karnego. Oznacza to, że samo stwierdzenie takiego naruszenia nie wystarcza według tego przepisu do wyłączenia dowodu ze sprawy. Przepis zawiera jednak wyjątek odnoszący się do dowodu uzyskanego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych przez funkcjonariusza publicznego. Wyjątek dotyczy sytuacji, w których dowód uzyskano w wyniku zabójstwa, umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu albo pozbawienia wolności.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 168a KPK ma znaczenie wtedy, gdy w postępowaniu karnym pojawia się pytanie, czy określony dowód może być wykorzystany mimo sposobu jego uzyskania. Dotyczy to zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak i uzyskania dowodu za pomocą czynu zabronionego w rozumieniu wskazanym przez przepis. W takim przypadku nie wolno oprzeć uznania dowodu za niedopuszczalny wyłącznie na samym fakcie naruszenia. Inaczej jest, gdy dowód został uzyskany przez funkcjonariusza publicznego w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych oraz w wyniku jednego z trzech czynów wymienionych w art. 168a KPK. Dla zastosowania wyjątku istotne jest więc zarówno działanie funkcjonariusza w związku z obowiązkami służbowymi, jak i rodzaj czynu wskazanego w przepisie.
Przykład zastosowania
W sprawie karnej do akt dołączono nagranie, którego uzyskanie wiązało się z naruszeniem przepisów postępowania. Samo to naruszenie, w świetle art. 168a KPK, nie pozwala automatycznie uznać nagrania za niedopuszczalne. Należy ustalić okoliczności jego uzyskania oraz to, czy zachodzi wyjątek wyraźnie wskazany w przepisie. Gdyby dowód został uzyskany przez funkcjonariusza publicznego przy wykonywaniu obowiązków służbowych w wyniku bezprawnego pozbawienia wolności, art. 168a KPK przewiduje możliwość uznania go za niedopuszczalny.
Częste nieporozumienia lub błędy
Nie wynika z art. 168a KPK, że każdy dowód uzyskany z naruszeniem prawa musi zostać wykorzystany w sprawie. Przepis stanowi jedynie, że taki sposób uzyskania nie może być jedyną podstawą uznania dowodu za niedopuszczalny, z zastrzeżeniem wskazanego wyjątku. Błędem jest także pomijanie warunku dotyczącego funkcjonariusza publicznego i związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych. Nie każde działanie funkcjonariusza będzie objęte wyjątkiem, ponieważ przepis wymienia konkretnie zabójstwo, umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu oraz pozbawienie wolności. Art. 168a KPK nie przesądza również samodzielnie o wiarygodności dowodu ani o tym, jakie znaczenie dowód będzie miał dla rozstrzygnięcia sprawy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.