Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
Dane lub oryginały dokumentów znajdujące się w załączniku adresowym udostępnia się wyłącznie organom państwowym oraz organom samorządu terytorialnego na ich wniosek, jeżeli jest to niezbędne dla wykonywania ustawowych zadań tych organów. Można je udostępnić także na wniosek innych instytucji lub osób, jeżeli przemawia za tym ich ważny interes.
Art. 156a KPK reguluje zasady dostępu do materiałów zgromadzonych w tzw. załączniku adresowym, czyli w wyodrębnionej części akt postępowania karnego, w której umieszcza się dane pozwalające ustalić miejsce zamieszkania lub pobytu określonych osób, a także oryginały dokumentów zawierających takie informacje. Przepis przewiduje, że dane te oraz oryginały dokumentów udostępnia się wyłącznie organom państwowym i organom samorządu terytorialnego, i to tylko na ich wniosek. Dodatkowym warunkiem jest wykazanie, że dostęp do tych informacji jest niezbędny dla wykonywania ustawowych zadań danego organu. Zdanie drugie art. 156a KPK dopuszcza wyjątek: udostępnienie na wniosek innych instytucji lub osób jest możliwe, jeżeli przemawia za tym ich ważny interes. Konstrukcja przepisu jest więc dwustopniowa - inne kryteria obowiązują organy władzy publicznej, a inne podmioty prywatne.
Przepis stosuje się wtedy, gdy w konkretnej sprawie karnej doszło do utworzenia załącznika adresowego, a jakiś podmiot zwraca się o udostępnienie zawartych w nim danych lub dokumentów. Zawsze konieczny jest wniosek - art. 156a KPK nie przewiduje udostępniania z urzędu ani automatycznego wglądu dla stron postępowania. W przypadku organu państwowego lub samorządowego badana jest przesłanka niezbędności dla realizacji zadań ustawowych, a nie sama wygoda czy zainteresowanie sprawą. W przypadku innych instytucji i osób ocenia się, czy występuje ważny interes wnioskodawcy, co wymaga jego uzasadnienia i indywidualnej oceny przez organ prowadzący postępowanie lub sąd. Celem regulacji jest ochrona bezpieczeństwa i prywatności osób, których dane trafiły do załącznika, w szczególności pokrzywdzonych i świadków.
W postępowaniu o groźby karalne adres zamieszkania pokrzywdzonej został umieszczony w załączniku adresowym, aby nie był widoczny dla oskarżonego przeglądającego akta. Do prokuratury wpływa wniosek urzędu gminy o udostępnienie tego adresu w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym, w którym doręczenie pisma jest niemożliwe bez ustalenia miejsca pobytu strony. Organ ocenia, czy dane rzeczywiście są niezbędne dla wykonania ustawowego zadania urzędu. Gdyby natomiast o ten sam adres wystąpił sąsiad pokrzywdzonej, powołując się na chęć wytoczenia sprawy cywilnej, musiałby wykazać swój ważny interes, a organ mógłby, lecz nie musiałby, wniosek uwzględnić.
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro strona ma prawo przeglądać akta sprawy, to obejmuje ono również załącznik adresowy - art. 156a KPK wyraźnie ogranicza dostęp do tej części materiałów. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie zdania drugiego jako podstawy roszczenia: powołanie się na ważny interes otwiera jedynie możliwość udostępnienia, a nie tworzy obowiązku po stronie organu. Mylące bywa też utożsamianie ważnego interesu ze zwykłą ciekawością, wygodą procesową czy interesem wyłącznie majątkowym bez bliższego uzasadnienia. Warto pamiętać, że sam fakt bycia instytucją publiczną nie zwalnia z wykazania niezbędności danych dla zadań ustawowych. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realne szanse uzyskania dostępu do załącznika adresowego.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
To wyodrębniona część akt, w której gromadzi się dane o miejscu zamieszkania lub pobytu osób oraz oryginały dokumentów zawierających takie informacje. Art. 156a KPK ogranicza krąg podmiotów, którym można je udostępnić.
Nie wynika to automatycznie z prawa do przeglądania akt. Udostępnienie takich danych osobie prywatnej jest możliwe tylko wtedy, gdy przemawia za tym jej ważny interes, a decyzję podejmuje organ prowadzący postępowanie.
Organy państwowe i organy samorządu terytorialnego, jeżeli złożą wniosek i wykażą, że dane są niezbędne do wykonywania ich ustawowych zadań.
Przepis go nie definiuje, więc podlega on ocenie w konkretnej sprawie. Wnioskodawca powinien uzasadnić, dlaczego dostęp do danych jest dla niego istotny, przy czym sama ciekawość nie wystarczy.
Nie. Art. 156a KPK przewiduje udostępnienie wyłącznie na wniosek zainteresowanego organu, instytucji lub osoby.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Skorzystaj z naszego asystenta AI, który wyjaśni Ci ten przepis prostym językiem.
Zapytaj AI