Art. 989.

Co stanowi przepis

Art. 989 KPC reguluje szczególny sposób zakończenia etapu licytacyjnego w egzekucji z nieruchomości. Przepis odnosi się do sytuacji, w której nieruchomość nie zostaje sprzedana w drodze licytacji, lecz ma zostać przejęta na własność przez uprawnioną osobę po tym, jak druga licytacja nie doszła do skutku. W takim wypadku sąd nie udziela przybicia licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę, ponieważ nabywcy licytacyjnego po prostu nie ma, lecz udziela przybicia na rzecz podmiotu przejmującego nieruchomość. Warunkiem formalnym jest uprzednie wysłuchanie wnioskodawcy oraz uczestników postępowania, ale tylko tych, którzy stawią się na posiedzenie. Przepis nie nakłada zatem obowiązku odraczania posiedzenia z powodu niestawiennictwa - niestawienie się prawidłowo zawiadomionej osoby nie blokuje wydania postanowienia o przybiciu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 989 KPC znajduje zastosowanie dopiero na dalszym etapie egzekucji z nieruchomości, gdy pierwsza licytacja nie przyniosła sprzedaży, a następnie również druga licytacja nie doszła do skutku. Dopiero wtedy aktualizuje się przewidziana w Kodeksie możliwość przejęcia nieruchomości na własność przez podmioty, którym takie uprawnienie przysługuje, w tym przez wierzyciela egzekwującego. Przepis dotyczy wyłącznie technicznej strony rozstrzygnięcia sądu: określa, że instrumentem prawnym zatwierdzającym przejęcie jest postanowienie o przybiciu, a poprzedza je wysłuchanie obecnych osób. Sąd bada przy tym, czy wniosek o przejęcie został złożony przez uprawnionego i czy odpowiada wymogom przewidzianym w przepisach o egzekucji z nieruchomości. Posiedzenie ma charakter jawny i służy między innymi zgłoszeniu ewentualnych zastrzeżeń przez dłużnika lub innych uczestników.

Przykład

Wierzyciel prowadzi egzekucję z lokalu mieszkalnego należącego do dłużnika. Pierwsza licytacja kończy się brakiem chętnych, druga również nie dochodzi do skutku, ponieważ nikt nie przystępuje do przetargu. Wierzyciel składa wniosek o przejęcie nieruchomości na własność za cenę przewidzianą przepisami, a sąd wyznacza posiedzenie i zawiadamia o nim uczestników. Na posiedzenie stawia się wierzyciel oraz dłużnik, sąd wysłuchuje ich stanowisk, a następnie - stosownie do art. 989 KPC - wydaje postanowienie o udzieleniu przybicia na rzecz wierzyciela jako przejmującego nieruchomość.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że przybicie oznacza już przeniesienie własności nieruchomości. Tak nie jest - przybicie to jedynie etap poprzedzający, a własność przechodzi dopiero na podstawie prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności, wydawanego po spełnieniu dalszych warunków, w tym zapłaty ceny. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że nieobecność dłużnika lub innego uczestnika uniemożliwia wydanie postanowienia; przepis wyraźnie wskazuje, że wysłuchanie dotyczy tych, którzy się stawią. Trzecim błędem jest traktowanie przejęcia jako automatycznego skutku bezskuteczności drugiej licytacji - konieczny jest wniosek uprawnionego złożony w terminie i na warunkach określonych w Kodeksie. W indywidualnej sprawie dotyczącej przejęcia nieruchomości warto skonsultować się z prawnikiem.