Co stanowi przepis
Art. 951 KPC dotyczy egzekucji z nieruchomości i przewiduje możliwość ponownego ustalenia stanu oraz wartości zajętej nieruchomości. Zgodnie z jego treścią, jeżeli w stanie nieruchomości pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania a terminem licytacyjnym zajdą istotne zmiany, może nastąpić dodatkowy opis i oszacowanie. Czynność ta nie jest podejmowana automatycznie - przepis wymaga wniosku wierzyciela lub dłużnika. Ustawodawca posłużył się sformułowaniem "może nastąpić", co oznacza, że organ egzekucyjny ocenia, czy zgłaszane zmiany rzeczywiście mają charakter istotny. Celem regulacji jest to, aby cena wywołania i suma oszacowania odpowiadały rzeczywistemu stanowi nieruchomości w chwili sprzedaży licytacyjnej.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 951 KPC znajduje zastosowanie wyłącznie w okresie pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania a terminem licytacji. Kluczową przesłanką jest zajście zmian w samym stanie nieruchomości, a więc w tym, co było przedmiotem opisu, na przykład w zabudowaniach, urządzeniach czy sposobie zagospodarowania. Zmiany muszą być istotne, czyli takie, które realnie wpływają na obraz nieruchomości i jej wartość, a nie drobne, nieznaczące różnice. Uprawnienie do złożenia wniosku przysługuje zarówno wierzycielowi, jak i dłużnikowi, co pozwala chronić interesy obu stron postępowania. Jeżeli żaden z nich nie wystąpi z wnioskiem, licytacja odbywa się na podstawie dotychczasowego opisu i oszacowania.
Przykład
Komornik sporządził opis i oszacowanie domu jednorodzinnego wraz z działką, wyznaczając następnie termin licytacji. Kilka miesięcy później, jeszcze przed licytacją, budynek został poważnie uszkodzony wskutek pożaru, a część pomieszczeń przestała nadawać się do użytku. Dłużnik składa wniosek o dodatkowy opis i oszacowanie, wskazując, że dotychczasowa suma oszacowania nie odpowiada już stanowi nieruchomości. W odwrotnej sytuacji, gdyby na nieruchomości powstał nowy budynek gospodarczy lub wykonano istotne prace zwiększające jej wartość, z analogicznym wnioskiem mógłby wystąpić wierzyciel, zainteresowany uzyskaniem wyższej ceny.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest traktowanie art. 951 KPC jako sposobu na podważenie prawidłowości pierwotnej wyceny. Przepis nie służy kwestionowaniu metody czy wyników wcześniejszego oszacowania, lecz uwzględnieniu zmian, które nastąpiły później. Do tego celu przewidziano odrębne środki zaskarżenia czynności opisu i oszacowania, składane w odpowiednim terminie. Innym nieporozumieniem jest przekonanie, że wystarczy sam upływ czasu lub zmiana cen na rynku nieruchomości - przepis mówi o zmianach w stanie nieruchomości. Warto też pamiętać, że wniosek powinien być złożony przed terminem licytacyjnym, a zwlekanie z jego zgłoszeniem może pozbawić stronę realnej możliwości skorzystania z tej instytucji.
W indywidualnej sprawie egzekucyjnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i zasadność wniosku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.