Art. 926.

Co stanowi przepis

Art. 926 KPC reguluje możliwość scalenia kilku odrębnie prowadzonych egzekucji z nieruchomości w jedno postępowanie. Zgodnie z § 1 połączeniu mogą podlegać postępowania toczące się co do kilku nieruchomości tego samego dłużnika, co do kilku części tej samej nieruchomości, a także postępowania dotyczące części nieruchomości oraz jej całości. Ustawodawca wskazuje dwie przesłanki: połączenie musi odpowiadać celowi egzekucji i nie mogą mu stać na przeszkodzie względy natury prawnej lub gospodarczej. Decyzję podejmuje komornik na wniosek jednej ze stron, a jeżeli nieruchomości leżą w okręgach różnych sądów rejonowych - sąd okręgowy przełożony nad sądem rejonowym, w którego okręgu wszczęto pierwszą egzekucję. Paragraf 2 przewiduje sytuację odwrotną: postępowanie można rozdzielić, gdy w dalszym toku odpadną przyczyny, które uzasadniały połączenie.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie w egzekucji z nieruchomości i tylko wtedy, gdy toczy się więcej niż jedno postępowanie dotyczące majątku nieruchomego tego samego dłużnika albo różnych części jednej nieruchomości. Kluczowe jest to, że połączenie nie następuje automatycznie - potrzebny jest wniosek strony, czyli wierzyciela albo dłużnika. Organ oceniający wniosek bada, czy scalenie faktycznie usprawni egzekucję, na przykład przez wspólny opis i oszacowanie, jedną licytację oraz jeden plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Przeszkodą natury prawnej może być odmienny status prawny poszczególnych nieruchomości, a przeszkodą gospodarczą - ryzyko, że łączna sprzedaż obniży wartość uzyskaną ze zbycia. Właściwość organu zależy od położenia nieruchomości: przy jednym okręgu sądu rejonowego decyduje komornik, przy różnych okręgach - sąd okręgowy.

Przykład

Wierzyciel prowadzi egzekucję wobec dłużnika, który jest właścicielem dwóch sąsiadujących działek zabudowanych jednym kompleksem gospodarczym, położonych w okręgu tego samego sądu rejonowego. Sprzedaż każdej z działek osobno byłaby mało atrakcyjna dla nabywców, ponieważ dopiero razem tworzą funkcjonalną całość. Wierzyciel składa do komornika wniosek o połączenie obu postępowań w jedno, wskazując, że wspólna licytacja pozwoli uzyskać wyższą cenę i szybciej zaspokoić należność. Komornik, uznając, że odpowiada to celowi egzekucji i nie ma przeszkód prawnych ani gospodarczych, zarządza połączenie postępowań.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że połączenie następuje z urzędu - art. 926 KPC wymaga wniosku jednej ze stron. Drugim, że komornik jest zawsze właściwy; przy nieruchomościach w okręgach różnych sądów rejonowych decyzję podejmuje sąd okręgowy. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie połączenia jako rozwiązania korzystnego zawsze - jeżeli scalenie utrudniłoby sprzedaż lub obniżyło cenę, przesłanka celowości nie jest spełniona. Wreszcie nie każdy pamięta o § 2, który pozwala rozdzielić postępowanie, gdy przyczyny połączenia odpadną, więc decyzja nie jest nieodwracalna. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnej egzekucji.