Co dokładnie stanowi przepis
Art. 910(4) KPC reguluje sposób ustalenia wartości prawa majątkowego zajętego w toku egzekucji sądowej. Zasadą wyrażoną w § 1 jest to, że do oszacowania zajętego prawa komornik powołuje biegłego, czyli osobę dysponującą wiadomościami specjalnymi, potrzebnymi do wyceny takiego składnika majątku. Paragraf 2 wprowadza jednak wyjątki: wycena biegłego nie jest potrzebna, gdy strony zgodnie ustaliły wartość zajętego prawa albo gdy w okresie trzech miesięcy przed dokonaniem zajęcia prawo to było oszacowane dla celów obrotu rynkowego lub gdy w drodze umowy ustalono jego wartość dla potrzeb takiego obrotu. Paragraf 3 dopowiada, że w tych wypadkach za wartość prawa przyjmuje się wartość uzgodnioną przez strony albo wynikającą z wcześniejszej umowy lub wcześniejszego oszacowania. Konstrukcja przepisu zmierza więc do tego, aby nie mnożyć kosztów i nie przedłużać postępowania, jeżeli miarodajna wartość jest już znana.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się na etapie egzekucji z innych praw majątkowych, po dokonaniu zajęcia takiego prawa, gdy konieczne jest ustalenie jego wartości - przede wszystkim na potrzeby dalszych czynności zmierzających do zaspokojenia wierzyciela. Powołanie biegłego jest regułą, od której odstępuje się tylko wtedy, gdy zachodzi jedna z sytuacji opisanych w § 2. Zgodne ustalenie wartości musi obejmować strony postępowania, a wcześniejsze oszacowanie lub umowne określenie wartości musi dotyczyć obrotu rynkowego i mieścić się w trzymiesięcznym okresie poprzedzającym zajęcie. Jeżeli żadna z tych przesłanek nie występuje, komornik nie ma swobody i musi sięgnąć po opinię biegłego.
Przykład zastosowania
Komornik zajmuje udziały dłużnika w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Co do zasady powinien powołać biegłego, który oszacuje ich wartość na podstawie sytuacji majątkowej spółki. Jeżeli jednak dwa miesiące przed zajęciem udziały te zostały wycenione na potrzeby planowanej transakcji sprzedaży, wycena taka może zostać wykorzystana i odrębna opinia biegłego nie będzie potrzebna. Podobnie, jeśli wierzyciel i dłużnik zgodnie wskażą wartość udziałów, komornik przyjmie właśnie tę kwotę zgodnie z art. 910(4) § 3 KPC.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że dłużnik może samodzielnie narzucić wartość prawa - przepis wymaga zgodnego stanowiska stron, a nie jednostronnego oświadczenia. Drugim jest sądzenie, że każda wcześniejsza wycena zwalnia z opinii biegłego; liczy się wycena dokonana dla celów obrotu rynkowego i w okresie trzech miesięcy przed zajęciem. Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie wartości oszacowanej z ceną, jaką faktycznie uda się uzyskać - to dwie różne wielkości. Warto też pamiętać, że rezygnacja z biegłego jest wyjątkiem, a nie zasadą, i wymaga wykazania przesłanek z § 2.
W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze o wartość zajętego prawa, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
