Art. 900.

Co stanowi przepis

Art. 900 KPC wskazuje moment, w którym zajęcie wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym zostaje dokonane, czyli od kiedy wywołuje ono skutki prawne. Zgodnie z § 1 zdanie pierwsze zajęcie następuje z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności, a więc podmiotowi, który ma spełnić świadczenie na rzecz dłużnika egzekwowanego. Jeżeli dla danej wierzytelności konieczny jest wpis zajęcia w księdze wieczystej, przepis przewiduje dodatkowy moment: wierzytelność jest zajęta z chwilą dokonania wpisu albo złożenia wniosku komornika do zbioru dokumentów. Ustawodawca zastrzega jednak, że również w takim wypadku zajęcie jest skuteczne już z chwilą doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności, o ile doręczenie to nastąpiło wcześniej. Paragraf 2 dotyczy sum płatnych periodycznie i przesądza, że zajęcie obejmuje także wypłaty przyszłe, z odpowiednim stosowaniem art. 883 § 2 KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w egzekucji z wierzytelności, gdy komornik kieruje czynności do świadczeń przysługujących dłużnikowi od osoby trzeciej. Kluczowe jest ustalenie daty doręczenia wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności, ponieważ od tego momentu podmiot ten nie powinien spełniać świadczenia do rąk dłużnika egzekwowanego. Reguła dotycząca księgi wieczystej dotyczy tych wierzytelności, przy których ujawnienie zajęcia w księdze jest konieczne, a moment wpisu lub złożenia wniosku komornika do zbioru dokumentów wyznacza skutek zajęcia. Norma z art. 900 § 1 zdanie trzecie KPC ma charakter reguły kolizyjnej: gdy oba zdarzenia następują w różnym czasie, decyduje to wcześniejsze doręczenie wezwania. Paragraf 2 stosuje się zawsze wtedy, gdy zajmowane świadczenie ma charakter powtarzalny, wypłacany w określonych odstępach czasu.

Przykład

Komornik prowadzi egzekucję przeciwko przedsiębiorcy i zajmuje wierzytelność przysługującą mu wobec kontrahenta z tytułu umowy o stałą obsługę serwisową, płatną co miesiąc. Wezwanie zostaje doręczone kontrahentowi 5 dnia miesiąca i od tej właśnie chwili zajęcie jest dokonane, choćby dłużnik egzekwowany dowiedział się o tym później. Ponieważ świadczenie jest płatne periodycznie, zajęcie obejmuje nie tylko ratę bieżącą, lecz także wypłaty przyszłe, aż do wyczerpania egzekwowanej należności. Kontrahent, który mimo doręczonego wezwania zapłaci bezpośrednio przedsiębiorcy, naraża się na skutki niezastosowania się do zajęcia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przyjmowanie, że zajęcie staje się skuteczne dopiero po zawiadomieniu dłużnika egzekwowanego lub po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Art. 900 KPC wiąże skutek z doręczeniem wezwania dłużnikowi zajętej wierzytelności, a więc osobie trzeciej. Mylące bywa też założenie, że przy wierzytelnościach ujawnianych w księdze wieczystej wpis zawsze wyprzedza pozostałe zdarzenia - przepis wyraźnie dopuszcza wcześniejszy skutek doręczenia. Kolejnym nieporozumieniem jest przekonanie, że zajęcie świadczeń periodycznych trzeba ponawiać przy każdej kolejnej wypłacie, podczas gdy § 2 obejmuje również wypłaty przyszłe. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skutków zajęcia zależy od okoliczności konkretnego postępowania.