Art. 890¹.

Co stanowi przepis

Art. 890(1) KPC dotyczy sytuacji, w której komornik dokonuje zajęcia egzekucyjnego wierzytelności z rachunku bankowego, który wcześniej został już zajęty na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wydanego w postępowaniu zabezpieczającym. Przepis przesądza, że z dniem dokonania zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym ustają uprawnienia obowiązanego do dokonywania wypłat z tego rachunku. Chodzi więc o wyraźne wskazanie momentu, w którym kończy się swoboda dysponowania środkami przysługująca dotąd obowiązanemu w zakresie wynikającym z zabezpieczenia. Norma ta ma charakter porządkujący: rozstrzyga kolizję dwóch reżimów, ponieważ zajęcie zabezpieczające i zajęcie egzekucyjne rządzą się odmiennymi zasadami co do losu środków zgromadzonych na rachunku. Po dokonaniu zajęcia egzekucyjnego środki nie są już jedynie "zamrażane" na poczet przyszłej egzekucji, lecz podlegają regułom właściwym dla postępowania egzekucyjnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 890(1) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki: rachunek bankowy był wcześniej zajęty na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu, a następnie ten sam rachunek został objęty zajęciem w postępowaniu egzekucyjnym. Przepis nie dotyczy więc sytuacji, w której egzekucja z rachunku prowadzona jest jako pierwsza, bez poprzedzającego ją zabezpieczenia. Kluczowe znaczenie ma data dokonania zajęcia egzekucyjnego, ponieważ to ona wyznacza chwilę ustania uprawnień obowiązanego do wypłat. Przepis odnosi się do wierzytelności wynikającej z rachunku bankowego, a więc obejmuje środki, które na tym rachunku się znajdują i które wpływają na niego w okresie zajęcia.

Przykład

Wierzyciel jeszcze przed uzyskaniem prawomocnego wyroku uzyskał postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia pieniężnego przez zajęcie rachunku bankowego dłużnika. Bank blokuje środki, jednak w granicach wynikających z przepisów o zabezpieczeniu dłużnik zachowuje pewne uprawnienia do dysponowania rachunkiem. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel składa wniosek egzekucyjny, a komornik dokonuje zajęcia tego samego rachunku w postępowaniu egzekucyjnym. Z dniem tego zajęcia dłużnik traci możliwość dokonywania wypłat z rachunku, a bank realizuje dalsze czynności już według zasad egzekucyjnych, przekazując środki komornikowi.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest założenie, że zajęcie zabezpieczające i zajęcie egzekucyjne mają identyczne skutki dla dłużnika, podczas gdy art. 890(1) KPC wyraźnie różnicuje moment ustania uprawnień do wypłat. Innym nieporozumieniem jest przekonanie, że uprawnienia obowiązanego wygasają już z chwilą złożenia wniosku egzekucyjnego lub doręczenia tytułu wykonawczego - decyduje dzień dokonania zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. Zdarza się też mylne przyjęcie, że przepis znosi wszelkie ustawowe ograniczenia zajęcia, w tym kwoty wolne od zajęcia wynikające z odrębnych przepisów. Warto również pamiętać, że przepis reguluje wyłącznie skutek dla uprawnień obowiązanego, a nie zasadność samego zabezpieczenia czy egzekucji, które podlegają odrębnym środkom zaskarżenia. W indywidualnej sprawie dotyczącej zajęcia rachunku bankowego warto skonsultować się z prawnikiem.