Art. 889².

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 889(2) KPC formułuje krótką, ale bardzo praktyczną normę: bank niezwłocznie przekazuje środki pieniężne z zajętego rachunku na rachunek bankowy komornika. Adresatem obowiązku jest wyłącznie bank prowadzący rachunek, który został objęty zajęciem w toku egzekucji z rachunku bankowego. Przepis przesądza zarówno o kierunku przepływu pieniędzy (z rachunku dłużnika do komornika, a nie bezpośrednio do wierzyciela), jak i o tempie działania banku, posługując się określeniem "niezwłocznie". Oznacza to, że bank nie ma swobody w wyznaczaniu sobie dogodnego terminu wypłaty ani nie może uzależniać przekazania środków od dodatkowych ustaleń z posiadaczem rachunku. Konstrukcja ta służy temu, aby zajęcie rachunku nie pozostawało czynnością wyłącznie formalną, lecz realnie prowadziło do zaspokojenia egzekwowanej należności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 889(2) KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy wcześniej doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika przez komornika i gdy na rachunku znajdują się środki podlegające przekazaniu. Przepis dotyczy środków objętych zajęciem, a więc nie obejmuje kwot, które z mocy odrębnych przepisów są wolne od egzekucji lub podlegają ograniczeniom. Bank działa tu jako podmiot zobowiązany do wykonania zajęcia, a nie jako strona postępowania egzekucyjnego, dlatego nie ocenia zasadności samego długu ani prawidłowości tytułu wykonawczego. Obowiązek aktualizuje się z chwilą, w której przekazanie środków staje się dopuszczalne, i powinien być wykonany bez zbędnej zwłoki. Przekazanie następuje na rachunek bankowy komornika, który następnie rozlicza wpłatę w ramach prowadzonego postępowania.

Przykład

Pan Marek prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i ma niespłacone zobowiązanie stwierdzone tytułem wykonawczym. Komornik dokonuje zajęcia jego rachunku firmowego, na którym znajduje się kwota wystarczająca na pokrycie części długu. Bank, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu i po ustaleniu, jaka część środków podlega przekazaniu, przelewa tę kwotę na rachunek bankowy komornika, nie czekając na kontakt z panem Markiem ani na jego zgodę. Pan Marek dowiaduje się o operacji z historii rachunku i z korespondencji od komornika, a wyjaśnień co do wysokości i zasadności potrącenia powinien szukać u komornika, a nie w oddziale banku.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że bank przelewa pieniądze bezpośrednio wierzycielowi - art. 889(2) KPC wyraźnie wskazuje rachunek komornika jako miejsce przekazania środków. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że bank rozstrzygnie spór co do istnienia długu lub wstrzyma przelew na prośbę klienta; bank wykonuje zajęcie, a zarzuty kieruje się do komornika lub sądu. Nietrafne jest także założenie, że słowo "niezwłocznie" oznacza sztywno określoną liczbę dni - chodzi o działanie bez zbędnej zwłoki, w realnie możliwym terminie. Wreszcie sam fakt przekazania środków nie zamyka drogi do kwestionowania czynności egzekucyjnych w trybie przewidzianym przepisami postępowania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy zajęcie dotyczy środków chronionych przed egzekucją, warto skonsultować się z prawnikiem.